Wetenschap - 10 december 2010

Nieuwe test voor prohormonen in veehouderij

Met de nieuwe screeningsmethoden van Jeroen Rijk kan het RIKILT nu ook verboden prohormonen in vlees aantonen.

Prohormonen zijn de voorlopers van hormonen; het zijn stofjes die door enzymen in het lichaam worden omgezet in groeibevorderende hormonen. Bodybuilders gebruiken prohormonen, maar ze komen ook voor bij vleeskoeien- en kalverhouders.
De prohormonen kunnen door het voer zitten of worden in een pilletje of spuit toegediend.
Rijk ging eerst na of de incidenteel in de praktijk gevonden stoffen daadwerkelijk werden omgezet in hormoon in het lichaam van proefdieren. Daarna vond hij drie methoden om de prohormonen in het lab aan te tonen.
 
Lever
Hij kan de aanwezigheid van prohormonen in veevoer aantonen met behulp van een bioassay. Bij deze test gebruikt hij een leverextract dat de benodigde enzymen heeft om het prohormoon om te zetten in het hormoon.
Rijk kan het prohormoon ook in de urine van het dier aantonen. Daarvoor maakte hij een ‘urineprofiel’ van runderen met en zonder prohormonen. In de urine van beide groepen runderen komen van nature hormonen voor, maar door naar verschillen in de urinesamenstelling te kijken, kan Rijk misbruik van prohormonen aantonen.
 
Genexpressie
Een derde methode om de prohormonen aan te tonen is door de genexpressie in de lever van runderen te meten. Die genexpressie komt tot uiting door middel van de hoeveelheid RNA. Als Rijk bepaalde afwijkingen in het RNA in levermonsters constateert, kan dit op het gebruik van prohormonen duiden. In tegenstelling tot de twee andere methoden is deze test nog niet gebruiksklaar.
 
Verboden
In de Europese Unie is het gebruik van groeibevorderaars in de veehouderij verboden. Het RIKILT controleert op de aanwezigheid van deze verboden stoffen.
Jeroen Rijk promoveerde op 3 december bij de hoogleraren Michel Nielen (Detectie van chemische voedselcontaminanten) en Ivonne Rietjens (Toxicologie).

Re:ageer