Wetenschap - 1 januari 1970

Nieuwe stal voor gelukkige kippen, trotse boeren en tevreden burgers

Om te komen tot een maatschappelijk verantwoord systeem voor het houden van legkippen, hebben onderzoekers hun oor te luisteren gelegd bij de pluimveehouder, de burger én de kip. Uit ‘creatieve sessies’ werden twee vernieuwende stalontwerpen gedistilleerd, die donderdag 17 juni worden gepresenteerd op de slotbijeenkomst van het project Houden van Hennen, waaraan alle kenniseenheden van Wageningen UR hebben meegewerkt. De ontwerpen moeten leiden tot gelukkige kippen, trotse boeren en tevreden burgers.

,,We presenteren bewust twee ontwerpen’’, zegt projectleider dr Peter Groot Koerkamp, werkzaam bij de Animal Sciences Group in Lelystad. ,,Anders zouden we de suggestie wekken dat er maar één oplossing bestaat en dat die het beste is.’’ De twee gerechten die de onderzoekers nu gebakken hebben zijn niet willekeurig, maar met een beetje creativiteit is met dezelfde ingrediënten ook wel iets anders smaakvols te maken, meent Groot Koerkamp. ,,De houderijontwerpen die wij presenteren zijn voorbeelden die als inspiratie kunnen dienen voor de stallen die over tien jaar gebouwd worden.’’
Nieuwe houderijsystemen voor leghennen zijn nodig, alleen al omdat de legbatterij – nog steeds een veelgebruikt systeem – vanaf 2012 verboden wordt. Groot Koerkamp: ,,Een van de rode draden bij ons project was het uitgangspunt dat de maatschappij heel anders tegen een houderijsysteem aan kijkt dan de sector zelf. Wij wilden niet uitgaan van minimumeisen, maar de analyse opnieuw uitvoeren, met inbreng van kippen, boeren en burgers.’’
De eisen die de kip stelt aan haar omgeving zijn relatief eenvoudig terug te vinden in de literatuur. De dieren hechten bijvoorbeeld aan schuilplekjes en voldoende ruimte om te fladderen, scharrelen, rennen en poetsen.
Pluimveehouders noemen als eerste vereisten inkomen en continuïteit, maar blijken na enig doorvragen toch ook andere zaken belangrijk te vinden. Ze willen bijvoorbeeld graag trots kunnen zijn op hun beroep en er open over kunnen communiceren.
Om de mening van de burgers te polsen maakte het projectteam gebruik van het burgerpanel. Deze zijn volgens een beproefd concept ingedeeld in acht burgertypes, waarvan er drie zich meer dan gemiddeld interesseren voor wat er om hen heen gebeurt. Deze drie typen – kosmopolieten, traditionele burgers en postmaterialisten – namen deel aan een aantal intensieve sessies waarin zij aan de tand gevoeld werden over wat zij als de behoeften van kippen zien.

Ferrari-kip
Groot Koerkamp: ,,Opvallend is dat mensen hun eigen levensstijl projecteren op die van kippen. De kosmopolieten bijvoorbeeld vinden het zelf heel belangrijk om zich te kunnen ontplooien en zijn vrij materialistisch ingesteld. Volgens deze groep hebben leghennen vooral behoefte aan een dynamisch leven. In zo’n sessie proberen we dat door professionele tekenaars zo veel mogelijk om te zetten in beelden en dan ontstaat er zoiets als een Ferrari-kip. Dat klinkt vreemd, maar uiteindelijk zijn de meeste wensen wel te vertalen in concrete ontwerpeisen.’’
In één van de resulterende ontwerpen, het Rondeel, bevinden alle hokken zich onder één rond dak. In het midden is een centrale eierverzamelplaats en daaromheen zijn ruimtes met verschillende klimaten. De kip kan rondlopen en haar eigen voorkeursklimaat kiezen. Daarnaast kunnen de dieren ook bovenop de woonunit scharrelen.
Het tweede ontwerp, de Plantage, heeft een binnenplaats die in geval van nood overdekt kan worden. Het systeem kent verder buitenplaatsen waar de kippen tussen bijvoorbeeld laan- of fruitbomen hun eigen kostje bij elkaar kunnen scharrelen.
De ruimte per kip is ongeveer twee keer zo groot als in bestaande systemen. Toch is de kostprijs van de nieuwe systemen maar tien tot twintig procent hoger en dat betekent volgens Groot Koerkamp dat er zeker geen sprake is van ‘onhaalbare idealen’. Belangrijk is in elk geval dat het systeem een waarheidsgetrouw imago heeft, waardoor open met de consument gecommuniceerd kan worden.
De twee systemen spreken verschillende burgertypen aan, maar dat is volgens Groot Koerkamp ook gewenst. ,,We moeten zorgen dat mensen verder gaan kijken dan alleen de prijs. We kunnen veel leren van de auto-industrie. Een Lada en een Jaguar verschillen niet zoveel in functionaliteit. De autokoper laat zich vooral leiden door emoties, al zal hij dat niet toegeven. Bij de verkoop van eieren kunnen we best wat meer van emotie gebruikmaken.’’

Gert van Maanen

Meer informatie: www.houdenvanhennen.nl

Re:ageer