Wetenschap - 2 december 2010

Nieuwe oplossing voor mestprobleem

Door de milieuwetgeving neemt het mestoverschot in Nederland toe. Maar als de EU akkoord gaat met het 'mineralenconcentraat', kunnen veeboeren en akker- bouwers kunstmest vervangen door dierlijke mest.

De mestverwerkinginstallatie in Moerdijk verwerkt jaarlijks 440 duizend ton mest van kippen en kalkoenen.
Nederland heeft een mestprobleem. De 12 miljoen varkens en 90 miljoen kippen produceren meer mest dan de veetelers en akkerbouwers mogen uitrijden volgens de nitraatrichtlijn van de Europese Unie. Het mestoverschot moet worden geĆ«xporteerd of  verwerkt tot een product waar wel vraag naar is.
Afgelopen week organiseerden de Europese Commissie en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een workshop in Wageningen over mestverwerking. Voor Nederland een mooie gelegenheid om de nieuwste technologische ontwikkeling op het gebied van mestverwerking voor het voetlicht te brengen: het mineralenconcentraat. Een mineralenconcentraat, nu nog in een proeffase, wordt gemaakt van mest, maar heeft dezelfde samenstelling als kunstmest. Als de boeren de kunstmest mogen vervangen door een product uit dierlijke mest, betekent dat een verlichting van het mestprobleem van mogelijk tientallen procenten. Acht mestverwerkingsinstallaties testen op dit moment de mogelijkheden van mineralenconcentraat uit.
Dunne fractie
KUMAC, een samenwerkingsverband van een groep varkenshouders en een loonbedrijf, is er eentje van. De coƶperatie in Deurne zet varkensmest om in een dikke fractie (met organisch materiaal en fosfaat) en een dunne fractie (met water, stikstof en kalium). Uit de dunne fractie maakt het bedrijf het mineralenconcentraat. Dat kost de aangesloten boeren nu 17 euro per ton mest, zegt Paul Hoeksma van Livestock Research.
Het lastige voor KUMAC is dat ze continu mestproducten moet afzetten, ook nu er geen mest kan worden uitgereden op het land. Mestafzet kost altijd geld. Boeren die de mest onbewerkt willen afzetten, betalen op dit moment 25 euro per ton. Nu is levering aan KUMAC dus voordeliger, maar in het voorjaar daalt de afzetprijs wellicht weer naar 15 euro per ton. In het verleden zijn mestverwerkers failliet gegaan omdat de veehouders alleen mest wilden leveren aan de mestverwerker als de afzetkosten hoog waren. Bij KUMAC is de mestaanvoer gegarandeerd, omdat de boeren mede-eigenaar zijn en een leveringsplicht hebben, zegt Hoeksma.
Lowtech
Bij mestverwerking geldt als vuistregel dat de boer het beste zelf kan investeren in goedkope lowtech technieken op de boerderij, zoals biogas winnen uit de mest en mestscheiding in een dunne en dikke fractie. Het is zaak zo min mogelijk 'water' naar de mestverwerker te brengen. De mestverwerking buiten de boerderij moet juist hightech en grootschalig zijn.
Zoals de mestverwerkinginstallatie in Moerdijk die jaarlijks 440 duizend ton mest van kippen en kalkoenen verwerkt. Door de kippenmest te verbranden, produceert de mestverwerker energie. Bovendien kan hij nuttige stoffen als fosfaat en kalium terugwinnen uit de as. Deze fabriek in Moerdijk is min of meer lonend. Pluimveehouders die de mest leveren, betalen 7 euro per ton mest.
Duurder
Het belang van mestverwerking neemt de komende jaren alleen maar toe, vertelt Gerard Velthof, organisator van de bijeenkomst in Wageningen. Als gevolg van de Nitraatrichtlijn worden de bemestingsnormen verder aangescherpt tot 2015, waardoor meer boeren een mestoverschot krijgen. Bovendien wordt Duitsland, waar Nederland veel mest naartoe exporteert, steeds strenger bij de toelating. 'Het mestoverschot gaat toenemen', zegt Velthof, verbonden aan Alterra. 'Het wordt vermoedelijk steeds duurder om de mest kwijt te raken.' Nederland wil de Europese Commissie nu duidelijk maken dat de proef met het mineralenconcentraat goed uitpakt voor het milieu, zodat het hardnekkige mestprobleem in elk geval niet groter wordt.

Re:ageer