Wetenschap - 5 juli 2001

Nieuwe bedrijven verkopen Wageningse kennis

Nieuwe bedrijven verkopen Wageningse kennis

Steeds meer Wageningers beginnen een eigen bedrijf. Wageningen UR geeft rugdekking en treedt op als aandeelhouder. Maar om te slagen op de markt heb je meer nodig dan een eigen logo, briefpapier en visitekaartjes. Zonder het Gouden Idee red je het niet. Wb sprak met twee academici die de lokroep van de markt niet konden weerstaan.

Eigenlijk heeft Wageningen Software Labs of W!SL helemaal geen Gouden Idee, zegt de directeur ir. Tamme van der Wal. De kracht van W!SL zit hem in de Gouden Handjes van de 23 medewerkers. "Wij werken niet met idee?n die je kunt beschermen met een patent", zegt Van der Wal. "Wij zijn goed in het ontwerpen van software voor wetenschappers." W!SL maakt programma's op basis van de modellen die wetenschappers ontwikkelen. Vaak zijn die programma's het eindproduct, die de wetenschappers aan hun opdrachtgevers aanbieden. "Als onderzoekers aan zo'n klus beginnen, weten ze niet waar ze uitkomen", zegt Van der Wal. "De traditionele software-ontwikkelaars wachten tot de wetenschappers klaar zijn met hun werk. Beginnen ze eerder, dan is de kans groot dat ze halverwege hun werk overnieuw moeten doen, omdat de onderzoekers een andere weg inslaan. Wij hebben een aanpak ontwikkeld, waarbij we toch in een vroeg stadium met ons werk kunnen beginnen."

Juristen

Na drie jaar overleg, discussie en afwegingen veranderde W!SL op 25 juni van een afdeling van Alterra in een BV. Het heeft dus lang geduurd. "Wij zijn een grote groep. Drie procent van de omzet van Alterra liep over ons. Natuurlijk neemt zoiets tijd in beslag." W!SL blijft voorlopig in het gebouw van Alterra zitten en betaalt aan het instituut voor diensten als de personeelsafdeling, de post en de computers. "De enige dienst die we buiten Alterra hebben gebracht, is de financi?le projectregistratie. Die ligt nu bij onze andere moederorganisatie, het softwarebedrijf Q-Ray."

Drie jaar geleden was de tijd bovendien nog niet rijp voor een initiatief als W!SL. Van der Wal: "Het bestuur van Wageningen UR wist wel dat dit een gunstige ontwikkeling was en dat het deze kant op moest. Maar hoe je zoiets concreet moet regelen, dat was nog niet duidelijk." Inmiddels is die duidelijkheid er wel. De juristen van het hoofdgebouw konden Van der Wal daarom helpen bij het zoeken naar de juiste vorm van zijn verzelfstandigde afdeling. "Als je naar een notaris gaat en vertelt dat je een BV wilt oprichten, dan krijg je een standaarddocument onder je neus gedrukt. Maar er zijn tientallen soorten BV's, met allemaal verschillende voor- en nadelen." Van der Wal heeft zich over nog meer zaken uitgebreid laten adviseren door de specialisten van Alterra, Q-Ray en het hoofdgebouw. "Het gaat om 23 mensen. Je moet hun arbeidsvoorwaarden regelen, afspraken maken met het ABP, contracten opstellen en hun salarissen administreren. Dat kun je niet allemaal zelf."

Wat de toekomst voor W!SL zal brengen, is nog niet duidelijk. Sommige bestuurders en adviseurs van Wageningen UR hebben wel eens hardop nagedacht over de mogelijkheid om W!SL te bombarderen tot 'de' software-ontwerper van Wageningen. Niet alleen omdat W!SL een uitstekend product aflevert, vinden ze, maar ook omdat het niet goed is voor het Wageningse imago als de opdrachtgevers steeds weer andere software uit hetzelfde Wageningen onder ogen krijgen. Van der Wal ziet die status van hofleverancier wel zitten, maar zit niet te wachten op verplichte winkelnering. "Wij zijn een bedrijf dat dure maar goede producten aflevert. Op die basis willen we zaken doen. We willen niet dat onze diensten van bovenaf worden afgedwongen. Ander word je toch geen BV?"

On line advies

Een heel ander initiatief dan dat van Van der Wal is LetsGrow.com. Net als W!SL stopt LetsGrow.com Wageningse kennis in software. Maar LetsGrow.com probeert die kennis zo goedkoop en toegankelijk mogelijk aan te bieden. Niet via exclusieve software, maar via een site op internet. Op www.letsgrow.com staat het product van het zeven man tellende bedrijf van ir. Hans van Bokhoven. Op de site kunnen kwekers van sierplanten elektronische begeleiding kopen, stukken goedkoper dan bij een menselijke adviseur.

De procedure is simpel. "Je tikt geregeld de lengte in van je gewas, en aan de hand daarvan geeft het programma je gerichte adviezen." Het programma bevat optimale groeicurves voor drie gewassen, maar dat worden er binnenkort meer, verzekert directeur Van Bokhoven. "De meest voorkomende afwijking is dat planten te snel groeien. Dan komt een plant eerder in bloei dan zou moeten. Als dat gebeurt, krijg je een waarschuwing van het programma. En een advies." Het programma vertelt kwekers niet alleen welke chemische groeiremmers ze kunnen gebruiken, maar ook welke biologische alternatieven er zijn.

Al die kennis komt van het Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO). Van Bokhoven komt overigens niet van PPO. Vroeger werkte hij bij Hoogendoorn Automatisering, het onderdeel van de Hoogendoorn Groep dat computertechnologie voor de tuinbouw ontwikkelt, vaak samen met PPO. Het kapitaal voor Van Bokhovens onderneming komt van beide organisaties.

Het bijzondere van LetsGrow.com is dat de kwekers geen software hoeven te installeren. Alles gaat via de browser. Zodra ze hebben betaald, krijgen ze toegang tot het programma en kunnen ze de gegevens van hun teelt invoeren. Die gegevens blijven hun eigendom. Ze bepalen zelf wie er toegang toe krijgt. "Kwekers kunnen zo ook on line hun database gaan opbouwen", zegt Van Bokhoven. "Na een paar jaar kunnen ze met die gegevens hun bedrijfsvoering effici?nter maken." Doordat klanten hun software via de browser binnenhalen, is ook het probleem van de vernieuwing van de software opgelost. Nieuwe kennis, nieuwe technologie - het komt allemaal via het web binnen, bij alle klanten tegelijkertijd. Geen gehannes met nieuwe CD's, die je opnieuw moet installeren en waarbij je moet oppassen dat je oude gegevens niet wegschrijft. Geen problemen meer met oude en nieuwe versies die niet compatible zijn.

Aandeelhouders

Per teelt is een kweker tussen de 25 en 75 euro kwijt. Geen geld? "Een kweker is niet een heel jaar met ??n teelt bezig", relativeert Van Bokhoven. "Sommige kwekers starten wekelijks een aantal teelten. In totaal heeft een kweker tientallen teelten per jaar. Misschien zijn het er wel een paar honderd."

Over een jaar wil LetsGrow.com enkele honderden gebruikers hebben. Nu zijn dat er nog maar veertig. Het gros daarvan komt uit Nederland, de rest uit de Verenigde Staten, Engeland en Australi?. Hoe ze zijn site precies hebben gevonden, weet Van Bokhoven niet. "We krijgen gemiddeld driehonderd bezoekers per week. Dat is nog niet veel. Maar we zijn natuurlijk ook niet ge?nteresseerd in surfers. Die belasten het systeem alleen maar." De groei moet komen van een uitbreiding van het productaanbod, niet van het lokken van meer bezoekers. De mensen van LetsGrow.com werken daarom nu aan systemen voor een stel andere siergewassen. Ergens in september moeten die on line komen.

Wageningen UR steunt bedrijven als LetsGrow.com en Wageningen Software Labs. Bestuursvoorzitter prof. dr. Cees Veerman heeft medewerkers van Wageningen UR die rondlopen met plannen, meer dan eens opgeroepen om die te verwezenlijken en niet te wachten tot ze van hun bazen het startsein krijgen. Critici zijn echter bang voor een uitverkoop. Hans van Bokhoven en Tamme van der Wal horen daar niet bij. "PPO is aandeelhouder van LetsGrow.com", zegt Van Bokhoven. "Als wij winst gaan maken, wordt ook het praktijkonderzoek daar beter van." Hetzelfde geldt voor W!SL, vindt Van der Wal. "Wageningen UR en Alterra zijn aandeelhouders van de BV. Wij betalen mee aan het salaris van de Kezen".

Willem Koert

Re:ageer