Wetenschap - 17 januari 2017

Nieuw model toont kosten en baten van voedsel

tekst:
Albert Sikkema

Wat zijn de maatschappelijke kosten en baten van ons voedsel? Dat kunnen we nu uitrekenen met een nieuw model van WUR en het bedrijf True Price.

<foto: Pixabay>

De maatschappelijke effecten van de voedselproductie zijn vaak niet zichtbaar. Dan kun je denken aan de milieu- en gezondheidskosten, maar voor een evenwichtig beeld moet je dan alle kosten en baten van voedsel in beeld brengen. In opdracht van het ministerie van EZ hebben True Price en Wageningen Economic Research de maatschappelijke kosten en baten van voedsel berekend. Ze presenteerden hun eerste bevindingen op 12 januari.

Kapitalen
De ontwikkelaars onderscheiden 37 impactcategorieën voor voedsel, verdeeld over zes ‘kapitalen’. Bij het financieel, geproduceerd en intellectueel kapitaal zitten vooral baten van voedselproductie, zoals werkgelegenheid, bijdrage aan de economie en kennisproductie. Bij natuurlijk kapitaal komen vooral de negatieve milieueffecten aan bod, bij het sociale kapitaal zaken als dierenwelzijn en bij het menselijk kapitaal de gezondheidsvoordelen en –nadelen. De onderzoekers kunnen de gemiddelde kosten en baten van voedsel zo bepalen, maar ook inzoomen op specifieke producten. Hiermee kunnen ze de scores per product afzetten tegen het gemiddelde.

Aardappel
WUR-onderzoeker Willy Baltussen presenteerde de eerste uitkomsten van het model met enkele oer-Hollandse producten: aardappel, sperzieboon, melk en gehakt. Daaruit bleek dat de plus- en minpunten van aardappel en sperzieboon behoorlijk overeen kwamen. Beide leveren een gemiddelde bijdrage aan de economie, hebben weinig invloed op het milieu en zijn gezond. Melk heeft een veel slechtere milieuscore op het gebied van water, lucht en klimaat en scoort sociaal minder goed, vanwege onderbetaling boeren door lage prijzen. De gezondheidseffecten van melk zijn zowel positief (voedingswaarde) als negatief (vet). Rundergehakt heeft een vergelijkbare score als melk.

Goed gesprek
Doel van het model is om overheid en voedingsbedrijven inzicht te geven in de plus- en minpunten van voedingsmiddelen, zodat ze de pluspunten kunnen vergroten en de minpunten verkleinen, lichtte directeur Adrian de Groot Ruiz van True Price toe. ‘De uitkomsten maken een goed gesprek met de belanghebbenden in de voedselketen mogelijk. Bijvoorbeeld over de onderbetaling van Afrikaanse cacaoboeren voor de productie van chocola, maar ook over de te lage lonen van Nederlandse melkvee- en varkenshouders.’


Re:ageer