Wetenschap - 21 september 2006

New age-toerist zoekt spirituele verrijking

Er is een groeiende groep toeristen die op zoek gaat naar spirituele verdieping. De Nieuw-Zeelander Tomas Pernecky doet voor zijn promotieonderzoek aan Wageningen Universiteit fenomenologisch onderzoek naar dit zogenaamde new age-toerisme. In een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Tourism beschrijft hij de new age-toerist als een zelfbewust persoon, die echter niet altijd zijn ervaringen durft te delen. Knuffelen met megalieten blijft voor veel mensen toch vreemd.

Vanwaar die interesse in new age-toerisme?
‘Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in spiritualiteit en het fenomeen new age. Mijn onderzoek past verder in de trend in toerismeonderzoek om meer interpretatief onderzoek te doen, bedoeld om te begrijpen hoe iets in elkaar steekt. Maar new age-toerisme is ook een groeiend segment in de toeristenindustrie. In het westen is new age de belangrijkste minderheidsbeweging in de spiritualiteit, en een groeiend aantal mensen zoekt naar plekken met spirituele betekenis. Mensen bezoeken die plekken om diverse redenen, om energie te voelen, voor channeling, om te pendelen, om unieke ervaringen op te doen.’

Wat zijn typische new age-plekken?
‘Heilige plaatsen en ceremoniële actitiviteiten behoren volgens sommige onderzoekers tot de oudste reisbestemmingen. Stonehenge is een beroemd voorbeeld. Maar er is een grote diversiteit aan heilige plekken zoals kerken, tempels, grafheuvels, heiligdommen, plaatsen waar verschijningen of andere wonderen plaatsvonden, heilige bergen en rivieren, en plaatsen die geassocieerd worden met profeten.’

U beschrijft in uw artikel een vrouw die knuffelt met een grote megaliet en daarbij de energie ontvangt van een walvis. Hoe reageert de omgeving op zoiets?
‘De meeste mensen zullen het vreemd vinden als iemand een steen knuffelt of ermee praat. Sommige new agers zijn trots op wat ze doen, en het kan hen niet echt schelen wat anderen daarvan vinden. Maar er zijn ook new agers die niet willen worden beoordeeld en gelabeld en daarom hun ervaringen niet delen met anderen. Eén van de deelnemers van mijn onderzoek zei dat ze nooit over haar ervaringen zou praten met haar collega's op het werk, omdat die toch maar zouden lachen. Een andere respondent vond het moeilijk om er met haar man over te praten, omdat hij over haar zou oordelen.’

Zoeken new age-toeristen hun bestemming doelbewust uit?
‘Dat hangt ervan af hoe je new agers definieert. Sommige onderzoekers tellen simpelweg de mensen die een new age-plek bezoeken. In mijn PhD-onderzoek heb ik het over het new age-paradigma en hoe dit zorgt dat new agers voelen wat ze voelen. Ik maak daarbij onderscheid tussen verschillende niveaus van new agers, op basis van hun vaardigheden, kennis en de manier waarop new age past bij hun levensstijl. Hoe gespecialiseerder de new ager, des te bewuster hij op zoek gaat naar dergelijke plekken.’

Is een new age-reis vergelijkbaar met een pelgrimage?
‘New age is vaak onderzocht als een religieuze beweging. Er is een voortdurend debat over de grenzen ervan. Ik denk dat in de huidige geglobaliseerde en postmoderne wereld zulke indelingen onpraktisch en onwerkbaar zijn. Bij religieus toerisme bijvoorbeeld is de overeenkomst tussen pelgrimages, religieus toerisme en andere toerismetypes groter dan ooit. Het is ook een vorm van cultureel toerisme. Pelgrims die bijvoorbeeld Fatima in Portugal bezoeken, waar drie dorpskinderen in 1917 een visioen van maagd Maria hadden, bezoeken bijvoorbeeld ook de Atlantische kust en andere cultureel interessante steden en plekken in de buurt.’

Re:ageer