Wetenschap - 1 januari 1970

Neptornado verwondert publiek

‘Er wordt van alle kanten aan je getrokken, je kleren gaan ook alle kanten op, en het zand zit echt overal.’ Een toehoorder van de lezing over natuurkrachten vertelt uit eigen ervaring hoe het is om in een stofhoos te staan. Het verhaal maakt de videobeelden van een Amerikaanse dust devil bij de lezing van professor Bert Holtslag nog levendiger. Holtslag, hoogleraar Meteorologie en Luchtkwaliteit, hield de lezing op dinsdag 25 oktober voor de landelijke Wetenweek.

Stofhozen ontstaan boven droog land in zonnig weer bij sterke zonnestraling. De toehoorder trotseerde de stofhoos in de Verenigde Staten, waar hij twintig jaar woonde. Hij vond het erg spannend. ‘Misschien is het iets voor mannen. Mijn zoons zijn er ook ingegaan, maar mijn dochters bleven er ver buiten.’
Een stofhoos staat wat betreft omvang onder aan de ladder van atmosferische verschijnselen. Groter zijn achtereenvolgens een tornado, een orkaan en een depressie.
Holtslag liet met animaties zien dat tornado’s voortkomen uit rotaties in grote onweerswolken. Om een tornado inzichtelijker te maken demonstreerde Bert Heusinkveld, toegevoegd onderzoeker van de leerstoelgroep, een tornadomaker die hij samen met zijn collega Willy Hillen heeft gebouwd. Met een keukenventilator, een luchtbevochtiger en een paar afvoerbuizen met gaatjes kan het ding een twee meter lange kolkende slurf van mist opwekken, tot verwondering van het publiek.
Orkanen, zoals recent Katrina en Wilma, ontstaan boven zeewater warmer dan 26 graden Celsius, tussen 5 en 25 graden noorder- en zuiderbreedte. Het oog van een orkaan is wolkeloos en stil en kan 150 kilometer groot zijn. Holtslag: ‘Mensen in Mexico gingen weer naar buiten omdat ze dachten dat Wilma voorbij was, terwijl de andere helft nog moest komen.’
De Wetenweek, een landelijke activiteit onder auspiciën van het Nationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie, is bedoeld om wetenschap dichter bij het gewone publiek te brengen. Dit jaar stond de natuurkunde centraal, omdat het honderd jaar geleden is dat Einstein zijn drie belangrijke vindingen deed.
De activiteiten van Wageningen UR werden meer dan goed bezocht. De rondleiding en proefjes op het weerstation aan de Haarweg trokken ondanks de regen ruim honderd belangstellenden, waaronder veel ouders met kinderen. Op zaterdag 22 oktober bezochten maar liefst 750 mensen Zodiac, waar ze meer te weten konden komen over vis, zoals over het kweken van Koikarpers, het behandelen van zieke vissen en het seksleven van een koraal. / YdH

Re:ageer