Wetenschap - 25 september 2008

Natuurlijk bosbeheer helpt niet

Saaie naaldbossen laten zich maar moeilijk omvormen tot een mooi gevarieerd bos. Als de mens niet blijvend ingrijpt, wint de Douglas. Altijd.

Tot die conclusie komt Marco Dekker in zijn proefschrift waar hij 16 september op promoveerde. Dekker onderzocht wat er gebeurt als je open plekken maakt in Douglas-bossen. Al decennia is dat een veel toegepaste manier om bos te verjongen. Natuurvolgend bosbeheer heet dat: één keer ingrijpen en de natuur verder het werk laten doen. ‘Sinds de jaren zeventig zijn we daar al mee bezig. Maar niemand weet eigenlijk wat het oplevert’, licht Dekker zijn studie toe.
Dekker nam maar meteen het meest uitdagende bos als uitgangspunt. ‘Douglas-bossen. Hele saaie, rechttoe-rechtaan plantages op de Veluwe. Donkere bossen met een doodse aanblik. Ik heb gekeken wat er van de open plekken terecht is gekomen die zo’n twintig jaar geleden zijn gemaakt.’
Aanvankelijk gebeurt er van alles, legt hij uit. ‘Er vindt veel verjonging plaats. Heel divers en gemengd, het ziet er prachtig uit.’
Maar dat blijft niet zo. Dekker volgde met name het lot van de ruwe berk, de Japanse lariks, de grove den en de Douglasspar. Van die vier legt de den het als eerste af. De den wordt letterlijk weggedrukt. De lariks en de berk houden het nog wel een tijdje vol door snel omhoog te schieten. Maar op den duur delven ze met hun dunne stammetjes toch het onderspit tegen de spar. Dat komt volgens Dekker omdat de Douglas goed tegen schaduw kan. ‘Hij schrikt niet van bomen die over hem heen groeien. Hij gaat niet snel dood en regenereert snel. Bovendien wordt hij veel ouder dan lariksen en berken.’
Dat is niet iets voor een achternamiddag. Het is een kwestie van vele tientallen jaren. Maar het eindresultaat staat volgens Dekker vast. ‘Bos dat je eenmalig omvormt, is binnen een eeuw verdwenen. Veel ecologen zien natuurvolgende bosbouw, waarbij je de natuur zijn gang laat gaan, als duurzaam bosbeheer. Maar dat werkt dus niet, natuurvolgende bosbouw is onzin. Zeker bij de Douglas.’
Een en ander moet volgens Dekker leiden tot een aangepaste manier van beheer. ‘Je zult vaker het bos in moeten om in te grijpen. En dat kost geld. Natuurvolgende bosbouw is dus uiteindelijk ook niet goedkoper.’

Re:ageer