Wetenschap - 1 januari 1970

'Natuurbehoud gaat over de toekomst van de wereld'

'Natuurbehoud gaat over de toekomst van de wereld'


De aankoop van natuurgebieden is essentieel voor het behoud van de natuur
en de biodiversiteit in Nederland. Dat stelde prof. Frank Berendse op
donderdag 20 maart tijdens de vijfde Victor Westhoff-lezing. Natuurbehoud
heeft volgens de hoogleraar Natuurbeheer en plantenecologie meer gewicht
dan sectorale belangen als landbouw en recreatie. Natuurbeheer moet daarom
het resultaat zijn van gebundelde krachten, waaronder agrarisch
natuurbeheer.

De Victor Westhoff-lezing is een jaarlijkse lezing op de Katholieke
Universiteit Nijmegen van prominente natuuronderzoekers, geïnspireerd door
het gedachtegoed van Victor Westhoff, die natuuronderzoek en -beheer in
zijn werk wist te verbinden.
Berendse plaatste zijn geruchtmakende onderzoek naar het weinig succesvol
blijkende agrarisch natuurbeheer in het bredere perspectief van de
afnemende biodiversiteit op aarde. ,,De belangrijkste consequentie van de
buitenproportionele capaciteiten die we hebben om ons aardoppervlak te
veranderen, is vooral een buitenproportionele verantwoordelijkheid voor al
die andere soorten waarmee we deze planeet delen'', aldus Berendse. ,,Dat
betekent dat natuurbehoud niet alleen maar een van de vele sectorale
belangen is, zoals landbouw, transport, drinkwaterwinning, enzovoorts, maar
die juist in vergaande mate overstijgt. Natuurbehoud gaat over de toekomst
van de wereld.''
Berendse maakt zich vooral zorgen over de veranderingen in de natuur waar
we als mens weinig grip op hebben. De opwarming van de aarde, bijvoorbeeld.
,,Waar we ontzettend hard ons best doen om kemphaan en watersnip te
behouden, zien we deze soorten steeds verder achteruitgaan, maar
tegelijkertijd rukken de nijlgans en de knobbelzwaan op. En dat is
prachtig, want natuur is pas natuur en pas spannend, wanneer wilde planten
en dieren zelf uitmaken waar ze gaan en staan. Toch blijf ik na die
conclusie met een knagend gevoel van onvrede zitten, want eigenlijk wil ik
helemaal geen knobbelzwanen en zeker geen nijlganzen, maar liever die
andere soorten die we voor een deel zijn kwijtgeraakt.''
Goed natuurbehoud en -beheer vergt volgens Berendse dan ook een
gecombineerde inspanning van natuurbeheerders, grondeigenaren, boeren en
wetenschappers. ,,De effecten van maatregelen in een complex systeem als
het agrarisch landschap, waar èn de natuur èn de bedrijfsvoering
voortdurend veranderen, zijn moeilijk te voorzien. Het is daarom zo
ontzettend belangrijk dat we door goed onderzoek deze effecten zichtbaar
proberen te maken.'' Belangrijke voorwaarde voor goed natuurbehoud blijft
volgens Berendse de aankoop van natuur door de overheid. ,,Ook voor het
behoud van de natuur in het agrarische landschap zijn aankopen essentieel.
Het huidige boerenlandschap is zo sterk verarmd, dat beheersovereenkomsten
pas zin krijgen wanneer er voldoende agrarisch gebied is, dat in eigendom
van natuurbeschermingsorganisaties maximale bescherming krijgt, en vanuit
die positie als brongebied kan fungeren van waaruit het verarmde, dode
landschap opnieuw kan worden gekoloniseerd.'' |
M.W.

Re:ageer