Organisatie - 20 oktober 2011

'Nadenken over ethiek moet systematischer'

Met de benoeming van Bart Gremmen tot hoogleraar ethiek in levenswetenschappen reageert Wageningen UR op de maatschappelijke discussie rond heikele onderwerpen als intensieve veehouderij en genetische modificatie.

bartgremmen.jpg
Je bent de eerste hoogleraar ethiek die zowel voor de Animal Sciences Group als de Plant Sciences Group werkt.
'Ja, dat is het gevolg van de duidelijke wens van de twee groepen om op dit terrein gezamenlijk te opereren. Ze hebben beide te maken met disciplines waar maatschappelijke discussie over bestaat, denk aan genetische modificatie van planten of bio-industrie.'
Waarom nu juist een hoogleraar ethiek in levenswetenschappen?
'Er is een ethische impuls nodig. Niet omdat niemand binnen Wageningen UR over de ethische aspecten van het werk nadenkt, maar omdat het niet systematisch genoeg gebeurt. Daardoor blijft ethiek teveel beperkt tot een persoonlijke overweging, terwijl we ook als organisatie duidelijk op ons netvlies moeten hebben welke richting we op willen.'
Wageningen lag het afgelopen jaar geregeld onder vuur van maatschappelijke groepen, zo was er vorig jaar nog een hooglerarenpetitie tegen de bio-industrie. Is dit het antwoord?
'Het is geen specifiek antwoord op die petitie, maar wel op de constatering dat veel onderwerpen waar Wageningen zich mee bezig houdt, steeds gevoeliger liggen in de samenleving. Je kunt mij beschouwen als een interface tussen burgers en wetenschap. Ik breng de zorgen uit de samenleving onder de aandacht van onderzoekers. En ik zorg ervoor dat wetenschappers ook met de bril van de burger naar hun onderzoek kijken.'
Er lijkt een discrepantie tussen de ethiek van de wetenschap en die van de burgers. Waar komt dat vandaan?
'De samenleving moet technische innovatie vaak eerst een plek weten te geven, wennen aan de implicaties. Het publiek had er bijvoorbeeld enorm veel moeite mee dat de wetenschap hersendode comapatiƫnten 'in leven' hield voor orgaandonatie. De definitie van 'dood' is daardoor veranderd naar 'de afwezigheid van hersenactiviteit'. Maar het kost tijd voor zoiets is geland in de samenleving. Wageningen heeft daar ook mee te maken.'
Het lijkt erop dat burgers en wetenschappers elkaar ook niet altijd begrijpen.
'Ja, dat zag je bijvoorbeeld in de bijenkwestie van Zembla. De onderzoeker was van DLO, terwijl journalisten hem beschouwden als universitair onderzoeker door hem stevig de maat te nemen over zijn academische peer reviewed publicaties. Leg dat verschil maar eens uit aan een leek. Maar dat is een kwestie van communicatie. Belangrijk, maar daar ga ik niet over.'
Je gaat je ook bezig houden met ethiek in het onderwijsprogramma.
'Jazeker. Ethiek moet wat mij betreft deel uitmaken van het curriculum, maar dan wel het liefst samen met de vakwetenschappen. Goed ingebed in de structuur van de opleiding. Mijn nieuwe gecombineerde leerstoel maakt dat volgens mij mogelijk. De volgende generatie Wageningse studenten zal beter getraind zijn in het nadenken over de ethische aspecten van hun vak.'
 
Bart (H.G.J.) Gremmen (Oss, 1956) studeerde wijsbegeerte (cum laude) aan de Radboud Universiteit Nijmegen en promoveerde aan de Universiteit Twente bij prof. Arie Rip op een onderwerp over het benutten van wetenschap in de maatschappij. Vanaf 1989 is hij universitair (hoofd)docent bij de leerstoelgroep Toegepaste filosofie van Wageningen University. Hij is directeur van META, het Centrum voor Methodische Ethiek & Technology Assessment van Wageningen UR, programmaleider Society and Genomics van het Centrum voor BioSystems Genomics in Wageningen
 
 
 

Re:ageer