Wetenschap - 2 maart 2016

Na wolf en goudjakhals. Wie volgt?

tekst:
Rob Ramaker

Na de terugkeer van de wolf bleek deze week ook de eerste goudjakhals te zijn gearriveerd in Nederland. Hugh Jansman, ecoloog bij Alterra, speculeert welke wilde gasten we komende jaren mogen verwachten.

Foto: Martin Mecnarowski

Voor grote roofdieren is het in Europa tegenwoordig beter toeven dan decennia geleden. Daar zijn een aantal redenen voor, zegt Hugh Jansman, die op zijn snijtafel de zeldzame beesten krijgt die in Nederland dood worden gevonden. Zo worden nu niet alleen de dieren maar ook hun leefgebieden beter beschermd. En doordat veel landbouwgrond in onbruik raakt in met name in Oost-Europa, krijgt wild ook meer ruimte. Ook in Nederland keren dieren terug die hier van oudsher voorkwamen en zullen we zelfs helemaal nieuwe soorten gaan zien.

Lynx

Er zijn al meldingen geweest van lynxen in Nederland. ‘De betrouwbaarheid hiervan is echter dubieus’, zegt Jansman. ‘Toch gaat hij vroeg of laat Nederland aandoen.’ In de grensregio in Duitsland zijn groeiende populaties en in Nederland wacht het dier een ‘tafeltje-dekje’. Lynxen eten bijvoorbeeld hazen en reeën, die talrijk zijn op de Veluwe. ‘We schieten nu duizenden reeën per jaar af,’ zegt Jansman, ‘dus de lynx zou zeker een positieve functie hebben.’ Enige probleem zijn de vele rasters en wegen die de Nederlandse natuur doorsnijden.

Visarend

Deze roofvogel is al een veelgeziene passant in Nederland en het is afwachten tot het bewijs wordt geleverd dat de soort hier broedt. ‘Ik vond het eigenlijk verrassend dat de zeearend hem voor was’, zegt Jansman. De ecoloog is echter optimistisch dat het snel zo ver is. Het zou een positief signaal zijn voor de Nederlandse natuur als de visarend hier gaat broeden. ‘Het betekent dat de waterwegen visrijk zijn, en dat er voldoende nestgelegenheid is.’

Wading_moose.jpg

Eland

Het is niet zo dat elanden staan te dringen aan de grens maar Jansman acht het denkbaar dat een einzelgänger hier belandt. ‘Vanuit Polen loopt hij inmiddels voormalig Oost-Duitsland binnen, en hij zou binnen afzienbare tijd onze kant op kunnen lopen.’ Elanden houden van natte gebieden; wetlands en venen. Ons land, vooral drassige gebieden als de Oostvaardersplassen, zijn geschikt als leefgebied. Toch heeft Jansman een hard hoofd in succesvolle vestiging. Daarvoor is ons land te veel met wegen doorsneden.

Wasbeer en wasbeerhond

Niet alle kolonisten zullen even populair zijn. De fotovallen die onlangs de goudjakhals betrapten, zagen eerder al wasberen en wasbeerhonden. Het is onduidelijk in hoeverre het om losgelaten huisdieren gaat. ‘Feit is dat deze soorten, en dan vooral de wasbeerhond, snel oprukken in Duitsland’, zegt Jansman. Jaarlijks worden daar tienduizenden dieren afgeschoten. Het is een kwestie van tijd voordat ze zich ook hier vestigen en voortplanten, zegt Jansman. Beide soorten zijn exoten, ingevoerd voor de pelsdierhouderij uit respectievelijk Noord-Amerika en Oost-Azië. Wrang genoeg, zegt Jansman, ‘is het verspreidingsgebied van de wasbeerhond in Europa inmiddels groter dan het oorspronkelijke verspreidingsgebied.’