Wetenschap - 2 maart 2016

Na wolf en goudjakhals. Wie volgt?

tekst:
Rob Ramaker
8

Na de terugkeer van de wolf bleek deze week ook de eerste goudjakhals te zijn gearriveerd in Nederland. Hugh Jansman, ecoloog bij Alterra, speculeert welke wilde gasten we komende jaren mogen verwachten.

Foto: Martin Mecnarowski

Voor grote roofdieren is het in Europa tegenwoordig beter toeven dan decennia geleden. Daar zijn een aantal redenen voor, zegt Hugh Jansman, die op zijn snijtafel de zeldzame beesten krijgt die in Nederland dood worden gevonden. Zo worden nu niet alleen de dieren maar ook hun leefgebieden beter beschermd. En doordat veel landbouwgrond in onbruik raakt in met name in Oost-Europa, krijgt wild ook meer ruimte. Ook in Nederland keren dieren terug die hier van oudsher voorkwamen en zullen we zelfs helemaal nieuwe soorten gaan zien.

Lynx

Er zijn al meldingen geweest van lynxen in Nederland. ‘De betrouwbaarheid hiervan is echter dubieus’, zegt Jansman. ‘Toch gaat hij vroeg of laat Nederland aandoen.’ In de grensregio in Duitsland zijn groeiende populaties en in Nederland wacht het dier een ‘tafeltje-dekje’. Lynxen eten bijvoorbeeld hazen en reeën, die talrijk zijn op de Veluwe. ‘We schieten nu duizenden reeën per jaar af,’ zegt Jansman, ‘dus de lynx zou zeker een positieve functie hebben.’ Enige probleem zijn de vele rasters en wegen die de Nederlandse natuur doorsnijden.

Visarend

Deze roofvogel is al een veelgeziene passant in Nederland en het is afwachten tot het bewijs wordt geleverd dat de soort hier broedt. ‘Ik vond het eigenlijk verrassend dat de zeearend hem voor was’, zegt Jansman. De ecoloog is echter optimistisch dat het snel zo ver is. Het zou een positief signaal zijn voor de Nederlandse natuur als de visarend hier gaat broeden. ‘Het betekent dat de waterwegen visrijk zijn, en dat er voldoende nestgelegenheid is.’

Wading_moose.jpg

Eland

Het is niet zo dat elanden staan te dringen aan de grens maar Jansman acht het denkbaar dat een einzelgänger hier belandt. ‘Vanuit Polen loopt hij inmiddels voormalig Oost-Duitsland binnen, en hij zou binnen afzienbare tijd onze kant op kunnen lopen.’ Elanden houden van natte gebieden; wetlands en venen. Ons land, vooral drassige gebieden als de Oostvaardersplassen, zijn geschikt als leefgebied. Toch heeft Jansman een hard hoofd in succesvolle vestiging. Daarvoor is ons land te veel met wegen doorsneden.

Wasbeer en wasbeerhond

Niet alle kolonisten zullen even populair zijn. De fotovallen die onlangs de goudjakhals betrapten, zagen eerder al wasberen en wasbeerhonden. Het is onduidelijk in hoeverre het om losgelaten huisdieren gaat. ‘Feit is dat deze soorten, en dan vooral de wasbeerhond, snel oprukken in Duitsland’, zegt Jansman. Jaarlijks worden daar tienduizenden dieren afgeschoten. Het is een kwestie van tijd voordat ze zich ook hier vestigen en voortplanten, zegt Jansman. Beide soorten zijn exoten, ingevoerd voor de pelsdierhouderij uit respectievelijk Noord-Amerika en Oost-Azië. Wrang genoeg, zegt Jansman, ‘is het verspreidingsgebied van de wasbeerhond in Europa inmiddels groter dan het oorspronkelijke verspreidingsgebied.’

Re:acties 8

  • Jaram

    Goudjakhalzen zijn enorm schuw. Deze wandelde zelfs met de wegfietsende Gerjan Altena mee.
    Kortom: wil degene bij wie de jakhals ontsnapt is zich a.u.b. melden.

    Reageer
    • Jaram

      Ik bedoel de jakhals die Gertjan Altena in de Bisonbaai tegenkwam

  • Merel

    Over hondsdolheid praten ze maar niet, opengereten vuilniszakken, ook leuk voor de ratten, kleine kinderen op het boerenerf en dan komt de wolf voorbij

    Reageer
  • bryce bogo

    Reageer
  • bryce

    Reageer
  • Jules

    De oprukkende goudjakhalzen en wolven zijn gelukkig veel minder gevaarlijk dan de talrijke blauwe jakhalzen en geldwolven in Den Haag en Brussel!

    Reageer
    • reageer

      Jules, heb je concrete onderbouwing van deze erg algemene beweringen?

  • Jules Vismale

    De oprukkende goudjakhalzen en wolven zijn gelukkig veel minder gevaarlijk dan de talrijke blauwe jakhalzen en geldwolven in Den Haag en Brussel!

    Reageer
  • Gertjan Altena

    Misschien zijn er in Nederland al heel wat meer goudjakhalzen dan die ene eind februari 2016 op de Veluwe? Zelf heb ik er ook eentje gezien in de Bisonbaai begin november 2015 met zonsondergang. Het was bij de achteruitgang. Als je vanaf de Bisonbaai komt heb je eerst een onverhard paadje en na 50 m wordt dat een asfalt weggetje. Aan het begin daarvan stond de goudjakhals.
    Ik kon makkelijk tot op 5 m dichtbij komen voordat het beest onrustig werd. Ik ben zelfs tot op 3 m gekomen. Hij of zij was eigenlijk helemaal niet schuw maar wel oplettend. Ik dacht eerst dat het een vos was maar wel een beetje een rare. Bijna helemaal zandkleurig met wat grijs. Ik dacht eerst ook dat het een oude vos was maar dat bleek bij beter kijken toch niet zo. Deze vreemde vos had ook geen grote mooie vossenstaart maar een hangende onopvallende staart. Het beest had wel opvallend rode ogen alsof hij de hele nacht door had gehaald. Ik praatte tegen hem of haar alsof het een jong hondje was en dat beviel wel. Het beest was zelf ook wel een beetje nieuwsgierig.
    Dit duurde een minuut of 10. Toen vond ik het zelf wel mooi geweest. En wou ik rustig doorfietsen. Maar de jakhals ging toen ook maar dezelfde kant uit. En bleef een meter of 5 voor mij uit lopen maar hield mij wel goed in de gaten. Opvallend was de zeer soepele lichte tred. Echt atletisch met een slank lichaam. Deze beesten moeten ook makkelijk grotere afstanden af kunnen leggen. Halverwege stopten we nog een keertje maar even later gingen we weer verder. Na ruim 100 m komt het asfaltweggetje bij een hek waar je doorheen moet. Daar keek de jakhals nog rustig om naar mij en verdween toen naar links in het hoge gras.
    Alles bij elkaar heeft de ontmoeting ongeveer 15 minuten geduurd. Omdat het zo'n vreemd beest was ben ik op internet gaan zoeken. En daaruit kon ik maar een conclusie trekken dat het een goudjakhals was. Dat heb ik wel aan vrienden verteld maar nergens doorgegeven omdat ik geen bewijs had en omdat het nogal onwaarschijnlijk is omdat Nederland nogal ver van Hongarije ligt wat het dichtst bij zijnde leefgebied van de goudjakhals is.
    Maar nu er op de Veluwe ook een waarneming gedaan is kom ik er toch maar mee naar buiten. Als mensen in het rivierengebied en de Ooijpolder in het bijzonder, wat beter opletten en gerichter gaan kijken worden er misschien wel meer waarnemingen gedaan. Ik zou het niet vreemd vinden als deze beesten vanuit Hongarije zijn komen lopen. De uiterwaarden van grote rivieren zijn ook in andere landen de laatste jaren vaak natuurlijker ingericht. En daarmee een mooi leefgebied en verspreidingsweg voor goudjakhalzen geworden.
    Het deel van de Bisonbaai waar ik mijn waarneming deed is een oud weiland wat verwilderd is met hoog gras en allerlei kruiden. Maar daar zit je ook naast de Waal, naast een kleine nevengeul waarvan de oevers dicht begroeid zijn plus de Bisonbaai natuurlijk. De Bisonbaai is een onderdeel van de Gelderse Poort en dat is een groot natuurgebied waar ruimte zat is voor meerdere roedels goudjakhalzen. Misschien zijn ze er al langer maar denken mensen gewoon dat ze vossen zien?
    Mijn waarneming is natuurlijk geen officiële omdat ik geen bewijzen heb. Maar ik heb dat beest wel heel goed kunnen bekijken en ik twijfel er niet over. Dit was een goudjakhals. Als er nu meer waarnemingen worden gedaan wint mijn verhaal aan geloofwaardigheid. En kan het wellicht tot een serieus onderzoek leiden. En als we hier ook goudjakhalzen hebben is dat natuurlijk vooral erg leuk.
    Eigenlijk is het zelfs nog leuker. De goudjakhals is een ongevaarlijke mini wolf, een grote boze wolf light. En dat past beter dan echte wolven bij de publieksvriendelijke Nederlandse pannenkoekenhuis natuur.

    Reageer
    • Geert

      Mooi verhaal, lekker kort.


Re:ageer