Wetenschap - 28 juni 2001

NB: Laat de Waterlinie maar onderlopen

NB: Laat de Waterlinie maar onderlopen

Tegenwoordig staat de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het centrum van de aandacht. Cultuur-staatssecretaris Rick van der Ploeg heeft de verdedigingslinie in zijn Nota Architectuur uitgeroepen tot een van de 'grote werken', wat zoveel betekent dat natuur-staatssecretaris Geke Faber zich verantwoordelijk heeft gesteld om de linie weer als geheel zichtbaar en bruikbaar te maken. Staatsbosbeheer liet onlangs op TV Gelderland voorzichtig weten delen van de waterlinie weer onder water te willen zetten. En kunstenaars hebben op verschillende forten exposities deze zomer.

De Nieuwe Hollandse Waterlinie wordt weer zichtbaar, totaal in tegenstelling tot het oorspronkelijke doel van de verborgen gelegen fortificaties in laaggelegen Holland. De forten zijn een geliefd oord voor cateraars. Fort Voordorp (www.fort-voordorp.nl) is bijvoorbeeld omgebouwd tot partycentrum. En Bastion Turfpoort van Naarden Vesting staat bij cateraar Verhaaf (www.verhaaf.nl) als feestlocatie op de site. Ook in Fort bij Vechten organiseert een cateraar regelmatig etentjes met luxere varianten op rats, kuch en bonen. De metersdikke muren zijn garantie tegen geluidsoverlast.

Veel, heel veel forten die deel uitmaken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie staan op internet. De Stelling van Amsterdam bijvoorbeeld heeft twee Nederlandse sites, www.stelling-amsterdam.org en www.stelling-van-amsterdam.nl, en staat op de lijst van werelderfgoed van Unesco (www.unesco.org/whc/sites/frames/759fm.htm). Landschapsbeheer Noord-Holland heeft een project om de stelling te onderhouden (www.landschapsbeheer.com/noordholland/stelling_project.htm).

De meest uitgebreide startpunten voor een surftocht naar de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn de sites Ravelijn Forten en Linies (users.bart.nl/~ravelijn) en www.forten.nl. Vooral de laatste heeft een zeer uitgebreide verzameling links, naar bekende forten als Pampus (www.pampus.com) en de zeer uitgebreide geschiedenissite van de gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog op de Rhenense Grebbeberg (www.grebbeberg.nl).

Niet de forten van de Nieuwe Nederlandse Waterlinie zijn typisch Nederlands, maar het onder water zetten van het land tussen de hoger gelegen versterkingen. Daar is op internet niet veel van terug te vinden. De energie om de linie te behouden en te onderhouden, lijkt vooral gericht op het meest zichtbare, de forten. Dat blijkt uit de site van Stichting Menno van Coehoorn (www.coehoorn.nl). De naar fortenbouwer baron van Coehoorn (1641-1704) genoemde stichting ijvert sinds 1923 voor het behoud van de verdedigingswerken.

Ook internationaal is er vooral aandacht voor de zichtbare bouwsels. Bij de Belgische Simon Stevinstichting (www.simon.stevinstichting.bewoner.antwerpen.be) ligt de nadruk op de vestingen van steden als Antwerpen, Luik en Namen. De Deutsche Gesellschaft f?r Festungsforschung (www.festungsforschung.de) ijvert naast het behoud van forten en citadellen ook voor het onderhoud van een bunker voor U-boten.

Een verdedigingslinie die net zo beroemd is als de Nieuwe Hollandse Waterlinie is de Maginotlinie (www.maginot.org). Voor de Franse Association Vauban (www.vauban.asso.fr) is dat een van de belangrijkste aandachtspunten. Maar de Maginotlinie heeft lang niet zo'n lange en gevarieerde geschiedenis als de waterlinie. En water? Ho maar. | M.W.

Re:ageer