Wetenschap - 1 januari 1970

Mycorrhiza beperkt schade zure regen

Ectomycorrhizaschimmels kunnen bossen van dienst zijn door ze te beschermen tegen de effecten van zure regen. De onlangs gepromoveerde dr. Laura van Schöll vond hier aanwijzingen voor bij naaldbomen.

Hoewel er in Europa niet zoveel aandacht meer voor is als in de jaren tachtig, komen er met de regen nog veel verzurende stoffen naar beneden die bossen kunnen aantasten. ‘Verzuring van de bodem veroorzaakt onder andere een verhoging van de concentraties opgelost aluminium in de bodem. Symptomen van aluminiumtoxiciteit zijn geremde wortelgroei en een tekort aan voedingsstoffen zoals fosfor, kalium, calcium en magnesium’, zegt Van Schöll.
In 1997 vonden de Wageningse onderzoekers dr. Toine Jongmans en prof. Nico van Breemen al microscopisch kleine tunnels in bodemmineralen. Ze werden toegeschreven aan ectomycorrhizaschimmels die een wijd vertakt netwerk vormen rond en op boomwortels.
Van Schöll voerde proeven uit met de ectomycorrhizaschimmel Paxillus involutus, in symbiose met zaailingen van grove den, en deze tonen aan dat de wortelschimmels inderdaad de verwering van mineralen kunnen versnellen. Vooral het mineraal muscoviet verweerde sneller, wat extra kalium oplevert voor zaailingen. Van Schöll: ‘Door een verhoogde toelevering van voedingsstoffen vanuit de schimmeldraden kan het negatieve effect van aluminiumtoxiciteit op wortelgroei worden gecompenseerd.’
De onderzoekster ontdekte verder dat de schimmels zuren kunnen uitscheiden die een gunstig effect hebben op de bodem, zoals oxalaatzuur. ‘Deze organische zuren binden sterk aan aluminium, dat in gebonden vorm niet meer giftig is voor de plant en ook niet wordt opgenomen.’
Van Schöll heeft alleen onderzoek gedaan naar naaldbomen, maar ook bij loofbomen komen ectomycorrhizaschimmels voor. ‘Vanuit een potproef met zaailingen kun je resultaten natuurlijk niet direct extrapoleren naar bossen, maar je kunt wel zeggen dat het vermogen aanwezig is om schadelijke effecten van zure regen te beperken.’
Van Schölls co-promotor dr. Ellis Hoffland van de sectie Bodemkwaliteit vult aan: ‘We zien nu dat ectomycorrhizaschimmels inderdaad kunnen bijdragen aan de plantenvoeding. En het mooie is dat de zuuruitscheiding door de schimmels op een plant verandert als de plant gebrek heeft aan een voedingsstof. Die veranderde zuuruitscheiding kan ertoe leiden dat de schimmel sneller mineralen gaat eten waardoor de plant meer voedingsstoffen kan opnemen.’ /HB

Dr. Laura van Schöll promoveerde op 20 juni bij hoogleraar Bodemvorming en ecopedologie prof. Nico van Breemen.

Re:ageer