Wetenschap - 1 januari 1970

Moleculaire pomp maakt schimmel resistent

Moleculaire pomp maakt schimmel resistent

Moleculaire pomp maakt schimmel resistent


Als de schimmel Botrytis cinerea, ‘de schrik van de glastuinbouw’,
resistent wordt tegen bestrijdingsmiddelen, maakt hij extra veel
moleculaire pompjes aan, die de bestrijdingsmiddelen naar buiten pompen
voordat ze schade veroorzaken. En als Botrytis dankzij zijn pompjes
resistent is tegen één middel, is het meteen opgewassen tegen zo’n honderd
andere middelen, ontdekte Keisuke Hayashi.

Keisuke Hayashi kwam naar Wageningen omdat zijn werkgever, het Japanse Ube
Industries, een nieuw middel tegen Botrytis had ontwikkeld en meer wilde
weten over de kans op resistentie ertegen. Hayashi’s begeleider, dr Maarten
de Waard van de leerstoelgroep Fytopathologie, had zo’n vijf jaar geleden
als eerste de theorie ontwikkeld dat resistenties in ziekteverwekkers in
planten worden veroorzaakt door een verhoogde aanmaak van moleculaire
pompjes, zogenaamde ABC-transporters. Hetzelfde mechanisme gebruiken
kankercellen die resistent worden tegen medicijnen.
,,We weten uit de praktijk dat het resistent worden van populaties snel kan
gaan’’, zegt De Waard. ,,Meestal krijgen mutanten in de populatie dan de
overhand.’’ Die mutanten hebben extra exemplaren van het gen dat de aanmaak
van de pompen regelt, of ze hebben een overactieve genetische schakelaar,
die ervoor zorgt dat het gen voor de pomp altijd op volle toeren draait,
was de theorie.
,,Hayashi’s onderzoek heeft bewezen dat die theorie klopt’’, zegt De Waard.
,,Hij heeft dertien genen voor de pompen gevonden. Met die kennis kon hij
mutanten met extra pompgenen maken – en die bleken inderdaad resistent te
zijn.’’
Hayashi kan niet vertellen hoe groot de kans is dat de mutanten ook in de
praktijk van de tuinbouw ontstaan. Vervolgonderzoek in die richting begint
binnenkort, vertelt De Waard. | W.K.

Keisuke Hayashi promoveerde op 20 oktober bij prof. Pierre de Wit,
hoogleraar Fytopathologie.

Re:ageer