Wetenschap - 1 januari 1970

Moestuin taboe voor Buganda-mannen

Bosbeheerders in Oeganda gaan er in hun beleid en beheer van uit dat ze van doen hebben met mannen. Want mannen bezitten, formeel gesproken, het land waar de bomen opstaan. De praktijk van het Buganda-volk in Centraal-Oeganda is echter ingewikkelder.

Onder de Buganda is er een strikte arbeidsverdeling tussen mannen en vrouwen, die bepaald wordt door cultuur. Vrouwen zorgen voor het overleven van het huishouden, mannen zorgen voor de handel, legt Gorettie Nabanoga uit. Zij deed promotieonderzoek naar de arbeidsdeling. Dat betekent ook dat er plaatsen zijn waar mannen niet mogen komen, namelijk de moestuin waar de vrouwen groenten verbouwen om de familie te onderhouden. En plaatsen waar vrouwen niet komen, namelijk het akkerland waar mannen gewassen verbouwen die ze willen verhandelen.
Behalve plaatsen zijn er ook planten en boomsoorten waarvan het gebruik en beheer voorbehouden zijn aan mannen of juist aan vrouwen. De vijgenboom bijvoorbeeld. Mannen maken kleding van de bast, maar vrouwen mogen dat niet. Andersom mogen mannen een lokale groente soetbuffelgras niet oogsten. Mannen die dat wel doen, worden gezien als erg armzalig en hebben een lage status. Vrouwen hebben ook het alleenrecht op het gebruik van de palmboom.
De rigide verdeling van rollen tussen mannen en vrouwen in de cultuur van de Buganda is functioneel, zegt Nabanoga. Het maakt dat verantwoordelijkheden duidelijk zijn en dat er geen conflicten ontstaan. Maar de toenemende migratie van mannen naar de stad verandert het systeem. Vrouwen nemen de rollen van mannen over, die zelf geen verantwoordelijkheid meer nemen voor het huishouden. Bovendien respecteren migranten van elders het traditionele systeem niet, zodat ze de onzichtbare grenzen tussen mannen en vrouwen overschrijden.
Hoewel formeel gesproken mannen het gebruiksrecht op het bos bezitten, blijken in praktijk dus vaak vrouwen verantwoordelijk voor bepaalde plaatsen of voor bepaalde soorten. Het zou beter zijn wanneer bosbeheerders en andere beleidsmakers rekening houden met de rol van vrouwen in het inheemse bosbeheer, is de conclusie van Nabanoga / JT

Re:ageer