Wetenschap - 1 januari 1970

Model bevestigt kritiek op Nota Ruimte

Promovendus drs Lars Hein van de leerstoelgroep Milieusysteemanalyse ontwikkelde een manier om de kosteneffectiviteit te berekenen van milieubeheer, en paste deze ook toe op beleidsmaatregelen. Zijn berekeningen bevestigen de kritiek op de decentralisatie zoals voorgesteld in de Nota Ruimte, die deze week in de Tweede Kamer wordt behandeld.

Volgens Hein is zijn systeem op vele manieren toepasbaar. Naast het berekenen van bijvoorbeeld de optimale aanpak van watervervuiling of begrazingsdruk is de ontwikkelde methodologie ook toepasbaar voor het vergelijken van kosten en baten van beleidsdoelstellingen voor de Europese Kaderrichtlijn Water of voor agrarisch natuurbeheer. Voor beleidsmakers is het systeem interessant om beleidsmaatregelen mee door te rekenen die nodig zijn door Europese wetgeving.
Heins systeem bevestigt ook de kritiek op de Nota Ruimte, die stelt dat de daarin voorgestane decentralisatie van de besluitvorming leidt tot verrommeling en aantasting van natuur en landschap. 'Provincies, en vooral gemeenten, zullen voorrang geven aan beleid dat van belang is op lokaal niveau, bijvoorbeeld woningbouw', legt Hein uit. 'Maar terwijl een bepaald type landschap op lokaal niveau goed vertegenwoordigd is, kan dat landschap op nationaal niveau wel degelijk heel zeldzaam zijn. Zo kan het voor die gemeente een terechte keus zijn om over te gaan tot woningbouw, terwijl op nationaal niveau het belang van natuur of landschap veel zwaarder zou wegen. En dit terwijl in de naastgelegen gemeente de negatieve invloed van woningbouw op natuur en landschap veel kleiner kan zijn. Daarom heb ik grote twijfels over de voorgestelde decentralisatie. Ik denk dat je de besluitvorming beter op de huidige niveaus kunt houden.'
Heins model is niet alleen bruikbaar bij de doorrekening van beleid, maar ook in de wetenschap en bij de optimalisering van milieu- en waterbeheer. Hein paste zijn modelberekeningen toe in twee gebieden, de Wieden in Nederland en de Ferlo-savanne in Senegal. Visserij, rietteelt, recreatie en natuurbescherming leveren volgens de berekeningen in natuurgebied de Wieden 830 euro op per hectare per jaar op, meer dan twee keer zoveel als de omringende landbouwgrond. In Senegal berekende Hein de optimale begrazingsdruk. Volgens Hein kunnen veehouders op de Ferlo-savanne hun inkomen verdubbelen - van 0,36 euro tot 0,7 euro per hectare per jaar - als ze hun veestapel met de helft verminderen. De kleinere veestapel maakt efficiƫnter gebruik van het beschikbare gras, vooral tijdens droge perioden als er maar weinig gras opkomt. Terugdringen van de graasdruk vermindert tevens de kwetsbaarheid van de lokale bevolking voor periodes van extreme droogte.
'Mijn beginvraag was hoe je het ecologisch realisme van economische modellen kunt verbeteren', legt Hein uit. 'Vaak worden ecologische processen in die modellen sterk vereenvoudigd. Traditioneel werden veranderingen binnen ecosystemen gezien als geleidelijk en onomkeerbaar, terwijl tegenwoordig steeds duidelijker wordt dat abrupte omslagpunten en drempelwaarden veel bepalender zijn.' / MW

Lars Hein promoveert op 21 januari bij prof. Leen Hordijk, hoogleraar Milieusysteemanalyse, en prof. Ekko van Ierland, hoogleraar Milieu-economie.

Re:ageer