Wetenschap - 30 augustus 2001

Miniinterview: Krokodillentranen

Miniinterview: Krokodillentranen

"Tja, die boeren. Die zijn natuurlijk niet vrij van hypocrisie, ze huilden soms echte tranen, soms krokodillentranen, want uiteindelijk zijn alle dieren bestemd voor de slacht, there's no escape." Deze uitspraak van landbouwminister Laurens Jan Brinkhorst tegenover interviewer Cisca Dresselhuys was nog niet gepubliceerd in Opzij, of Brinkhorst zag zich al genoodzaakt zijn uitlating openbaar te betreuren. Hoe echt waren de tranen?

Drs. Tjirk van der Ziel, toegevoegd onderzoeker rurale sociologie, doet onder andere promotieonderzoek naar de MKZ-crisis in de Driehoek:

"Krokodillentranen? Reken maar dat de tranen tijdens de MKZ-crisis echt waren. De emoties komen diep vanuit de tenen, dat blijkt ook nu nog, enkele maanden na de laatste ruimingen. Een boer kijkt vooruit, maar vergeet niet snel. Net als zijn nieuwe veestapel heeft ook hij nog altijd heimwee naar de oude vertrouwde geuren en geluiden van voor de crisis. Maar het zijn niet alleen tranen om vernietiging van gezonde dieren. Het zijn tranen van gekmakende onzekerheid als gevolg van onvolledige en tegenstrijdige berichtgeving. Het zijn tranen omdat je zelfs aan de keukentafel geen baas meer bent, geen zeggenschap over jouw bedrijf meer hebt. Het zijn tranen omdat onbekenden aan jouw vee zitten, jouw vee, en soms nog knullig, harkerig en ruw ook. Het zijn tranen omdat de afzettingen en de ruimingen vooral ouderen te veel deden denken aan de echte oorlog, meer dan een halve eeuw geleden. Het zijn kortom tevens tranen van gekrenkte trots, van knellende onmacht, van oude wonden. Er werd niets geveinsd.

Brinkhorst zegt in het interview dat het de boeren zelf waren die tien jaar geleden het besluit namen de vaccinatie af te schaffen. Dat is op zijn minst te kort door de bocht. Wat een gehele sector besluit, van boer tot vleesindustrie, inclusief de overheid, kun je later moeilijk alleen individuele boeren aanwrijven. De minister vergeet bovendien dat in de meeste gevallen werd geruimd bij hobbyboeren - bij wie je in geval van zeldzame rassen een nog inniger band mag veronderstellen - en die speelden bij de toenmalige besluitvorming geen enkele rol.

Afgezien daarvan, als je het de consument gunt andere wensen en eisen ten aanzien van voedsel te ontwikkelen, dan mag je dat de producent niet ontzeggen. De moderne burger zegt gevoeliger te zijn geworden voor kwaliteit en dierenwelzijn. Dat is prima. Maar waarom zouden boeren dan eventueel niet mogen erkennen dat zij de gevolgen van het non-vaccinatiebeleid uiteindelijk toch verkeerd hebben ingeschat? Misschien wel juist door de gebrekkige informatie toentertijd?

Wie het volledige interview met Brinkhorst in Opzij goed leest, krijgt de indruk dat juist de minister bij zijn eigen excuses daarover zelf dikke krokodillentranen plengt. Want hij neemt er geen woord van terug. Dergelijke aanvals- en terugtrekkingsbewegingen zijn onverstandig. Hij kan zijn energie beter benutten om zelf een band met de boeren op te bouwen, gesteld dat dat nog kan. Want hij zal ze straks nog hard nodig hebben." | M.H.

Re:ageer