Wetenschap - 29 maart 2001

Miniinterview: Hamsteren

Miniinterview: Hamsteren

Afgelopen weekend sloegen de consumenten massaal aan het hamsteren door het vervoersverbod voor melk. Er zou alleen op zaterdag een tekort aan zuivelproducten ontstaan. Hoewel dit verbod na het weekend weer zou worden opgeheven, plunderden de consumenten massaal de zuivelschappen. Hierdoor was er vrijdag al nauwelijks meer aan melk te komen. Hoe ontstaat hamsterwoede?

Prof. dr. Cees van Woerkum, Communicatie en innovatie studies:

"Hamsteren ontstaat instinctmatig. Mensen willen bij de sterken horen en niet bij de afvallertjes. Wat dat betreft zijn mensen kuddedieren. Eigenlijk is hamsteren een vorm van survival of de fittest. De zwakke broedertjes van de kudde vallen af. Dat zie je dus ook bij zoiets belachelijks als melk. Men is bang dat men niet link genoeg is om op te letten.

Natuurlijk zie je dit soort gedrag niet alleen bij melk. Tijdens energieschaarste zie je dat mensen hun schuur vol zetten met jerrycans benzine. Dat is levensgevaarlijk. Maar ook bij volle treinen zie je dat. Men probeert er snel nog even in te stappen. Misschien is het evolutionair bepaald.

Er zitten negatieve en positieve aspecten aan hamsterwoede. Het negatieve van het massaal inslaan is dat er zich een onberedeneerde angst meester maakt van de mens. Er ontstaat een competitiestrijd: zij wel en ikke niet. Sociaal gezien is het onwenselijk. Het gaat immers ten koste van anderen. Veel consumenten hebben meer verse melk gekocht dan ze zelf opkonden. Ik vind het dan pijnlijk om te constateren dat de consument waarschijnlijk uiteindelijk meer melk in het riool gooit dan de boeren noodgedwongen deden. De drang om bij de 'fittest' te horen, zorgde ervoor dat ze in de supermarkt geen moment nadachten over waar ze mee bezig waren. Toen ze de winkel verlieten met een winkelwagen vol melk gaf ze dat een goed gevoel.

Het positieve van hamsteren is dat de mens verantwoordelijkheid neemt voor latere tijden. Hij probeert voor zijn eigen groep te zorgen, zijn kroost te beschermen. Hoewel het tekort aan melk maar tijdelijk zou zijn, sloeg men toch extra melk in.

Je ziet dan ook dat als iemand tijdens een schaarste zelf een overschot heeft, er een informele herverdeling plaatsvindt. Na een dag van bezinning geeft men wat van het schaarse goed aan een buurman of vriend. Deze personen behoren echter nog steeds tot de eigen groep.

Zelf drink ik overigens geen melk en heb vorig weekend geen moment stilgestaan bij hamsteren." | E.W.

Re:ageer