Wetenschap - 28 juni 2001

Miniinterview: Biotechdebat voor burgers

Miniinterview: Biotechdebat voor burgers

De doorsnee Nederlander lijkt zich niet erg druk te maken over genenmanipulatie. Een groeiend deel toont zich in enqu?tes weliswaar bezorgd over genvoedsel, maar die zorgen lijken niet erg diep te zitten. Albert Heijn krijgt bijvoorbeeld wekelijks tienduizend vragen over voedsel, vier daarvan gaan over genetische manipulatie. Met behulp van een publieksdebat wil de overheid de burgers toch interesseren voor het biotechdebat. Deze week startte het publieksdebat onder leiding van Jan Terlouw. Aan de hand van zeven concrete voorbeelden gaan honderdvijftig geselecteerde burgers in debat. De cases gaan deels over bestaande voorbeelden, gouden rijst en resistente ma?s, deels over fictieve voorbeelden als cholesterolverlagende zuivel. Goed idee, zo'n debat?

Dr. ir. Arjen Wals, leerstoelgroep Communicatie- en innovatiestudies:

"Als je de opzet van dit debat vergelijkt met de maatschappelijke discussie over kernenergie in de jaren tachtig, dan vind ik het winst dat er wordt gedebatteerd aan de hand van concrete stellingen. Als je dat niet doet en alleen algemene vragen stelt, krijgt zo'n debat al snel een hoog abstractieniveau en haken mensen af. Je moet weten aan te haken bij alledaagse dingen. Veel burgers weten bijvoorbeeld niet dat de meeste soorten cornflakes die zij in de winkel kopen genetisch gemanipuleerde ingredi?nten bevatten. Door dat duidelijk te maken, breng je het abstracte verhaal over biotechnologie dichterbij.

Je moet je wel afvragen wat je met de discussie wilt bereiken. Als je wilt bereiken dat de samenleving een keuze maakt voor of tegen biotechnologie, denk ik dat een teleurstelling wacht. Dat is niet haalbaar. Ten eerste bestaat er niet zoiets als d? samenleving en ten tweede is dit niet een kwestie waar je simpel voor of tegen kunt zijn. Als je als doel stelt dat je een eindoordeel wilt krijgen, verval je snel in een patstelling tussen voor- en tegenstanders. Je kunt wel proberen het bewustzijn van de burgers te vergroten, ze genuanceerder te laten denken.

Dat de mensen geen behoefte lijken te hebben aan een debat, wordt denk ik mede veroorzaakt doordat ze onbekend zijn met het probleem. De risico's zijn voor veel mensen onbekend. Albert Heijn krijgt misschien niet veel directe vragen over genetische manipulatie, maar aan het grote aantal vragen kun je wel zien dat mensen zich zorgen maken over manipulatie in het algemeen.

Je hebt gelijk dat het debat nogal geregisseerd is en dat de spontaniteit ontbreekt, maar toch is het goed dat de overheid dit doet. Je kunt ook zeggen, als de burgers zich niet druk maken, moeten de overheid en de deskundigen maar beslissen, maar zo'n technocratisch proces lijkt me zeker in dit geval niets. Het gaat over zaken die de mensen direct aangaan. Dan is het goed dat de overheid actief op zoek gaat naar participatie, juist omdat het gaat om alledaagse producten." | K.V.

Re:ageer