Wetenschap - 7 november 2002

Mineraalboekhouding beperkt vervuiling nauwelijks

Mineraalboekhouding beperkt vervuiling nauwelijks

Nitraatuitspoeling door de najaarstoediening van dierlijke mest op kleigrond in de akkerbouw wordt nauwelijks beperkt door het mineralenaangiftesysteem MINAS. Dat blijkt uit een modelstudie van Jules Bos, waarin hij inkomens per hectare afzet tegen emissies van stikstof, en daarbij gemengde en gespecialiseerde bedrijven op kleigrond met elkaar vergelijkt.

Naast MINAS is er nog andere regelgeving die een maximum stelt aan de hoeveelheid toegediende stikstof per hectare. Veehouders die meer mest produceren dan ze zelf op eigen land kwijt kunnen, moeten mestafzetcontracten afsluiten met akkerbouwers die nog wel mest mogen aanwenden. Omdat de mestmarkt uit balans is, krijgen akkerbouwers betaald voor de mest die ze afnemen en zijn daarom geneigd ruim te bemesten. Niet beperkt door MINAS leidt dat tot een verhoogde uitspoeling.

MINAS blijkt het minst effectief milieuvervuiling tegen te gaan wanneer bedrijven regionaal samenwerken. Omdat de veehouder dan gebruik kan maken van de 'ruimte' die de akkerbouwer nog binnen de MINAS-normen heeft om mest af te zetten, kunnen ze samen meer mest uitrijden dan elk afzonderlijk opgeteld. Zo'n regionaal gemengd landbouwsysteem kan dus meer vervuilen dan afzonderlijke gespecialiseerde bedrijven.

Daar staat tegenover dat een gemengd bedrijf bij dezelfde mate van stikstofemissies een hoger inkomen kan halen. Bij de huidige overheidsnormen voor emissie van nitraat en ammoniak, kan op kleigrond met een regionaal gemengd bedrijf 300 euro per hectare meer worden verdiend, dan met een gespecialiseerd bedrijf. Andersom geredeneerd kan een gemengd bedrijf dat genoegen neemt met minder inkomen, dus milieuvriendelijker zijn dan een gespecialiseerd bedrijf. Bos benadrukt dat het om een modelstudie gaat. Het hangt van het gedrag van boeren af of ze de potenties van een gemengd bedrijf ook daadwerkelijk weten te benutten.

De belangrijkste bedenking die Bos bij MINAS heeft is dat het systeem geen beperking vormt voor een te ruime mestgift op de kale akker in het najaar. De gift in het najaar spoelt snel weg en is volgens Bos dan ook 'vervuilend en verspillend' en een 'vorm van dumping'. Om een gebaar te maken naar de Europese Commissie, zou Nederland die ruime mestgift in het najaar moeten ontmoedigen, stelt Bos. Zo'n aanvullende maatregel zou eraan kunnen bijdragen dat MINAS door de Europese Commissie wordt geaccepteerd als middel om te voldoen aan de Europese Nitraatrichtlijn. | J.T.

Ir. Jules Bos promoveert op 15 november bij prof. Herman van Keulen, hoogleraar plantaardige productiesystemen, en prof. Jan Renkema, emeritus-hoogleraar agrarische bedrijfseconomie.

Re:ageer