Wetenschap - 25 januari 1996

Milieu-econoom Van Ierland over de kosten van het klimaat

Milieu-econoom Van Ierland over de kosten van het klimaat

Milieuminister M. de Boer moet veel stringentere maatregelen nemen om de kooldioxide-emissie te bestrijden. In feite voert Nederland een soort no-regret politiek en is er nauwelijks sprake van een beleidsinspanning om het versterkte broeikaseffect tegen te gaan. Dit zegt de kersverse hoogleraar milieu-economie, prof dr E.C. van Ierland. Hij hield op 25 januari zijn inaugurele rede.


De landbouwuniversiteit lijkt er een klimaat-econoom bij te hebben. Prof. dr E.C van Ierland van de vakgroep Staathuishoudkunde gaat zich naast algemene milieu-economische studies vooral toeleggen op klimaatvraagstukken. Niet alleen omdat de Amsterdamse milieu-econoom op dit gebied al de nodige expertise heeft opgebouwd 337 hij promoveerde op de effecten van een energieheffing 337 maar ook omdat voor klimaatproblemen nog veel beleidsvraagstukken op te lossen zijn. Dat kan je zien aan de onderzoeksfondsen. Op dit gebied stellen de Nederlandse overheid en de EU veel geld beschikbaar."

Het is een ander vraagstuk dan bijvoorbeeld de bodemverontreiniging. Die is vaak lokaal. Daardoor zijn de problemen op nationaal niveau oplosbaar. Maar luchtverontreiniging is grensoverschrijdend. Als je dat als land wilt tegengaan, maak je wel kosten, maar zie je de baten slechts gedeeltelijk in eigen land terug. Een groot deel komt in het buitenland terecht. De vraag is dus hoe je de kosten zo eerlijk en efficient mogelijk verdeelt tussen landen, anders komt er geen beleid van de grond. Een interessant economisch vraagstuk dat past bij het onderzoek aan de Landbouwuniversiteit", meent van Ierland. De Landbouwuniversiteit levert een belangrijke bijdrage aan het klimaatonderzoek."

Temperatuurverhoging

Van Ierland is er inmiddels van overtuigd dat het klimaat drastisch zal veranderen en dat er maatregelen nodig zijn om dit tegen te gaan. Maar de Nederlandse politiek lijkt temperatuurverhoging in de volgende eeuw gewoon te accepteren, zegt hij.

Uit de derde Energienota van december 1995 blijkt dat Nederland tot in 2020 streeft naar een stabilisatie van de CO2-emissies op het niveau van 1990. Voor de komende vijf jaar acht ik dat voorstelbaar. Er zijn nog weinig technieken beschikbaar zodat het te veel geld kost om de kooldioxide-emissie te reduceren. Maar na 2000 zijn veel technieken praktijkklaar en is een veel grotere reductie haalbaar."

Nederland zegt veel aan kooldioxide-bestrijding te doen, vervolgt Van Ierland. Maar in wezen voeren de ministeries een soort no-regret politiek en is er nauwelijks sprake van een beleidsinspanning. Nederland neemt net genoeg maatregelen om 337 als het versterkte broeikaseffect niet ernstig is 337 geen spijt te krijgen. Het zijn maatregelen die niets kosten of die ook goed zijn tegen verzuring of voor het besparen van fossiele brandstoffen. Deze inspanning is uitermate teleurstellend, gezien de krachtige geluiden die Nederland in de internationale politiek heeft laten horen. Als wij tussen 2000 en 2020 niets ondernemen, is dat een ernstige belemmering voor de internationale onderhandelingen."

Aardgas

Wil Nederland echt een bijdrage leveren aan het voorkomen van een temperatuurverhoging in de volgende eeuw dan moeten we serieus gaan nadenken over een emissiereductie van zestig tot tachtig procent, zegt de nieuwe hoogleraar En dat is best haalbaar met duurzame energie, het gebruik van aardgas en opslag van CO2 in bijvoorbeeld aardgasvelden." De kosten schat hij op twee tot vier procent van het bruto nationaal produkt. Ongeveer net zoveel als we nu aan het hele Nederlandse milieubeleid uitgeven. Dat lijkt veel, maar de economische schade die we straks ondervinden van de klimaatverandering bedraagt naar schatting twee tot vier procent. En dan heb je het over een minimale schatting. Het dilemma is dat de kosten voor de korte termijn zijn en de baten op voor de lange. Landen moet investeren in de toekomst."

Heffingen zijn volgens Van Ierland het beste economische instrument om een reductie te realiseren. Verhandelbare emissierechten, waarbij landen een vast kooldioxide-quotum krijgen, ziet hij niet van de grond komen. Het toekennen van quota wordt een onontwarbare knoop. Niemand wil zich op die manier vastleggen." Stapsgewijze invoering van heffingen levert volgens hem meer succes op. Je kan de hoogte van de heffing langzaam opvoeren tot het gewenste niveau. Dat is een veel flexibeler systeem. Bovendien komt de belastingopbrengst aan de eigen schatkist ten goede."

Van Ierland zal zich de komende jaren vooral toeleggen op een studie van dit economisch instrument. Ook joint-implementatie heeft zijn aandacht: het meebetalen van een land aan de CO2- emissievermindering in een ander land, zodat de kostenefficientie het grootst is. Voor milieuminister De Boer is dat nu nog de enige mogelijkheid om op korte termijn toch iets te doen aan kooldioxide-reductie. Een extra heffing voor grootverbruikers is voorlopig van de baan."

Re:ageer