Wetenschap - 1 januari 1970

Met seks maakt schimmel minder fouten

Met seks maakt schimmel minder fouten

Met seks maakt schimmel minder fouten


Voor de schimmel Aspergillus nidulans is het resultaat van voortplanting
zonder seks onbevredigend. Dat ontdekten onderzoekers van de leerstoelgroep
Erfelijkheidsleer. Ze publiceerden hun bevindingen in het tijdschrift
Genetics van deze maand.
Schimmels kunnen sporen vormen met en zonder seks. ,,Schimmelkolonies zijn
tweeslachtig en kunnen zowel een mannelijke als een vrouwelijke vorm
aannemen’’, zegt dr Fons Debets, tweede auteur van het artikel. ,,Daarmee
kunnen ze seks hebben met andere schimmelkolonies maar ook aan
zelfbevruchting doen.’’
In theorie zijn de sporen die via zelfbevruchting ontstaan identiek aan de
sporen die de schimmel zonder seks maakt. In beide gevallen maakt de
schimmel een kopie van zichzelf, al zien de sporen er verschillend uit.
,,Aseksuele sporen zijn groen, seksuele sporen zijn rood’’, zegt Debets.
,,Seksuele sporen zijn ook kleiner, omdat ze niet in een vruchtlichaam
ontstaan.’’ Aseksuele sporen verspreiden zich door de lucht.
Seks vraagt om een aanzienlijke investering in energie. Als een schimmel
zijn DNA vermengt met dat van een andere kolonie betaalt die investering
zich terug, omdat er dan een nieuwe generatie schimmels met interessante
eigenschappen kan ontstaan. Maar wat is het voordeel van seks met jezelf?
Het kost energie, en het resultaat is hetzelfde als sporen die zonder seks
zijn ontstaan.
Om daar antwoord op te krijgen liet eerste auteur drs Judith Bruggeman
seksuele sporen van een kolonie van de Aspergillus nidulans liet uitgroeien
tot nieuwe kolonies. Uit elk van deze haalde ze weer steeds één seksuele
spore, die ze ook weer liet uitgroeien. In totaal liet ze de kolonie zich
veertig keer seksueel voortplanten, zonder dat er daarbij nieuw genetisch
materiaal in de cyclus kwam. Hetzelfde deed ze met aseksuele sporen.
Toen ze de schimmellijnen analyseerde, wist Bruggeman wat het voordeel van
seksuele voortplanting voor schimmels was. Tijdens de seksuele voorplanting
waren aanzienlijk minder genetische foutjes in de nieuwe generaties
geslopen dan bij de aseksuele voorplanting.
,,Tijdens de aseksuele voortplanting waren er meer nadelige mutaties
opgetreden’’, zegt Debets. ,,Daardoor hadden de seksuele generaties een
hogere fitness. Blijkbaar selecteert de schimmel in de seksuele route beter
op nadelige mutaties. Dat verklaart misschien waarom schimmels aan seks
doen als ze zichzelf eigenlijk alleen maar kloneren.’’ | W.K.

Fotobijschrift:
Schimmels kunnen sporen vormen zonder seks, maar de seksuele route levert
toch minder kans op nadelige mutaties in het nageslacht. | Foto Fons Debets

Re:ageer