Wetenschap - 1 januari 1970

Met het Willett-dieet word je zonder wonderdiëten honderd

Wetenschappers zijn dom, zeggen dieetgoeroes. Op een klein gebied weten ze alles, maar ze hebben Het Grote Plaatje uit het zicht verloren. Daarom kunnen ze mensen die tobben met overtollige kilo's niet helpen. Maar als je dat Grote Plaatje wel helder voor ogen hebt, dan zie dat je gezond bezig bent als je uitsluitend obsceen dure Franse producten gebruikt. Of alle koolhydraten uitbant. Of elke dag drie grapefruits eet.

Dieetgoeroes versimpelen de zaak, zeggen wetenschappers. Hun oplossingen werken altijd maar een beetje, en tijdelijk. En ze zijn onverantwoord, want als je dagelijks grapefruits eet, hoog opgeleid en ouder dan veertig bent, dan stijgt jouw kans op niersteen met veertig procent, volgens een groot Amerikaans onderzoek. Toch is dat geen reden tot paniek, beklemtonen de wetenschappers. ,,Schrijf alsjeblieft niet op dat het onverstandig is om als vijftigjarige hoogopgeleide vrouw elke dag een grapefruit te eten. Die bevinding is nog niet bevestigd.'' Je hoort het ze zeggen.
In die eeuwige discussie tussen goeroes die alles weten en wetenschappers die nog meer weten maar niets zeggen is de rest van de wereld al lang de weg kwijtgeraakt. Is melk nou gezond of niet? Moet je boter of halvarine op je brood smeren? Moet je eigenlijk nog wel brood eten? Wie het weet mag het zeggen.
Walter Willett weet het. De Wageningse eredoctor, door wetenschappers beschouwd als 'de' man op het gebied van voeding en gezondheid, verbonden aan Harvard, zegt het niet alleen, mar heeft het ook opgeschreven in een plezierig boek. 'Eet, drink en blijf slank en gezond' ziet er uit als een boek van een dieetgoeroe, maar al op de eerste bladzijde merk je dat Willett geen lichte kost aanbiedt. Geen wonderbaarlijke anekdotes over doodzieke mensen, die dankzij een dieet van scharreldruiven en regenwater beter worden en marathons lopen. Geen simpele oplossingen. In plaats daarvan trakteert Willett zijn lezers op grafieken, tabellen en schema's, die onder ons gezegd en gezwegen meer dan eens uit Wageningen – en dan vooral uit het laboratorium van prof. Martijn Katan – komen.
Gelukkig is Willett een uitstekende verteller en goede leraar. Hij weet in 192 bladzijden een coherent en afgerond verhaal te vertellen dat blijft hangen. Ben je op zoek naar een snelle manier om van je love handles af te komen, dan zul je dat in Willetts boek niet vinden. Maar als je wilt weten hoe je via bord, etenstafel en koelkast gezond kunt blijven, dan is Willetts boek gewoon goed. Het vat in een notendop samen wat consumenten kunnen leren van vijftig jaar voedingsonderzoek.
Een van de dingen die blijven hangen na lezing van 'Eet, drink en blijf slank en gezond' is dat we zijn bedonderd. De voedingsindustrie hebben volle melk, vlees en aardappelen een gezond imago gegeven, maar dat is onterecht. Volle melk, volle yoghurt en volvette kaas bevatten verzadigde vetten die slechte cholesterol LDL omhoog jagen. De zuivellobby beweert dat melk een goede bron van calcium is, maar de voorlichters hebben de behoefte aan calcium schromelijk overdreven. In landen zoals Nederland en Zweden, waar de inname van calcium astronomisch hoog is, komt niet minder, maar juist meer botontkalking voor dan in andere landen. Een glas melk per dag volstaat, zegt Willett. Wie sterkere botten wil, moet vooral meer bewegen, niet meer melk drinken. Een hoge zuivelinname verhoogt bovendien de kans op sommige soorten kanker. Het calcium vangt vitamine D weg, dat weefsels als de prostaat en de eierstokken juist beschermt tegen kanker.
Makkelijk opneembare suikers in de vorm van frisdrank, maar ook wit brood, witte rijst en aardappels verhogen de insulinespiegels en daarmee de kans op overgewicht en diabetes. De sector wil ons wijsmaken dat aardappels gezond zijn, maar de impact van het volksvoedsel op de insulinespiegel overtreft die van pure suiker. In grote onderzoeken is gebleken dat de hoeveelheid makkelijke suikers één van de belangrijkste voorspellers is van overgewicht, waarschijnlijk vooral omdat ze onze eetlust aanwakkeren.
Ook niet gezond zijn rundvlees en varkensvlees. Dat bevat, net als zuivel, veel slechte vetten, maar ook een vorm van ijzer waar het lichaam niet goed raad mee weet. Daardoor kunnen vleeseters gruwelijk hoge ijzerspiegels krijgen. Het lijkt er op dat ijzer in het lichaam de aanmaak van agressieve verbindingen bevordert die ernstige beroertes en infarcten veroorzaken.
En het allerslechtste is natuurlijk gewoon teveel eten. De belangrijkste twee dingen die we kunnen doen om gezond te blijven, zegt Willett, is zorgen voor een gezond gewicht en voldoende lichaamsbeweging. Minder eten, meer bewegen. Er is geen alternatief. Willett laat zien hoe je je gezondheid aanzienlijk kunt verbeteren, maar aan wonderdiëten doet Willett niet. Dat maakt van 'Eet, drink en blijf slank en gezond' een dieetboek waar je nu eens geen kater van over zult houden. |
W.K.

Walter Willett, Eet, drink en blijf slank en gezond - De revolutie in gezonde voeding, Kosmos Z&K, ISBN 9021541610, 19,99 euro.

Re:ageer