Wetenschap - 1 januari 1970

Met genomics naar kaaskoe, melkkoe en gezondheidskoe

Nu produceren koeien nog gewoon melk. Maar over zo’n tien jaar, als het project is voltooid waarvoor zojuist de handtekeningen zijn gezet, is dat misschien anders. Tegen die tijd maken we wellicht onderscheid tussen koeien die melk voor de kaasindustrie maken, koeien die melk maken om op te drinken en voor yoghurt en koeien die grondstoffen produceren voor dure gezondheidsproducten.

,,Dit project past in de huidige tijd’’, zegt bestuursvoorzitter dr Aalt Dijkhuizen. ,,De landbouw stapt af van de bulkproductie en legt zich toe op het produceren van toegevoegde waarden.’’ Op dinsdagmorgen 13 april tekenden Dijkhuizen, drs Tiny Sanders van de Nederlandse Zuivel Organisatie en dr Jan Jansen van de Coöperatie Rundveeverbetering Delta de papieren van een onderzoeksproject van 1,7 miljoen euro naar de genen achter de melkproductie.

In het project gaan onderzoekers kijken naar de genen van de koe die bepalen welke en hoeveel eiwitten en vetten in melk zitten. Ze hopen dat ze varianten van genen vinden die koeien bijvoorbeeld minder verzadigde vetten, en meer onverzadigde vetten laten aanmaken in hun melk. Het is ook mogelijk dat de onderzoekers genen vinden die koeien meer kaaseiwitten laten aanmaken. Gewapend met die kennis zouden fokkers koeien kunnen maken met minder wei-eiwitten en meer kaaseiwitten in hun melk. Andersom zou een koe die juist veel wei-eiwitten aanmaakt ook interessant kunnen zijn. Sommige wei-eiwitten hebben interessante medicinale eigenschappen. Ze verlagen bijvoorbeeld de bloeddruk of stimuleren het immuunsysteem.
,,In de VS en Australië lopen al grote genomicsprojecten met melkvee’’, vertelt Sanders, die ook de scepter zwaait over de Wageningse researchafdeling van Campina. ,,In die projecten werken tachtig wetenschappers continu aan de opheldering van het rundergenoom.’’ Het nieuwe onderzoeksverband zal die gegevens gebruiken. ,,De internationale onderzoekers zullen de genen ophelderen, maar vooralsnog voorbijgaan aan de variatie binnen die genen. En dat is precies waar de Nederlanders zich op richten’’, zegt Sanders.
,,We gaan ons beperken tot Holsteinkoeien’’, licht de Wageningse hoogleraar prof. Johan van Arendonk toe. ,,In eerste instantie kijken we naar de genen van twintig veelgebruikte fokstieren en de prestaties van hun nageslacht. Daarna kijken we naar het DNA en de melk van nog eens tweeduizend melkkoeien.’’
Het project is totstandgekomen met ‘aanjaagsubsidies’ van de EU en de provincie Gelderland. De organisatoren hebben goede hoop op meer subsidies van de rijksoverheid. | W.K.

Re:ageer