Wetenschap - 7 maart 2002

Mensenwerk: Richard Rhemrev, hoofd ICT Computechnion en reserve-officier in Bosnië

Mensenwerk: Richard Rhemrev, hoofd ICT Computechnion en reserve-officier in Bosnië

'Je loopt daar voortdurend gewapend rond'

Het kersverse hoofd van ICT, Richard Rhemrev, was officieel nog maar vier dagen in dienst van Wageningen UR, toen hij als reserve-officier naar Bosni? vertrok om in Dutch SFOR-verband het midden- en kleinbedrijf daar weer een kans te geven.

"Ik was januari 2001 voor een jaar gedetacheerd in Wageningen vanuit het ministerie van landbouw. Per 1 januari jongstleden werd ik als hoofd ICT aangesteld. Maar vorig jaar april was mij vanuit Defensie gevraagd of ik deel wilde nemen aan het IDEA-project in Bosni?. Dat is een samenwerkingsverband tussen Nederlandse militairen en bedrijven en is bedoeld om de economie in dat door oorlog verwoeste land weer op gang te helpen. Om snel mensen uit de maatschappij bijeen te krijgen, die ook nog expertise hebben in het bedrijfsleven, werd gedacht aan reserve-officieren. Ik ben reserve-officier en mijn kaart werd uit de bak getrokken. Van de vijftig reserve-officieren die werden benaderd, stemden drie?nveertig toe. Ik ook en ik kreeg toestemming om te gaan. Dus toen ik op 1 januari officieel in dienst trad van Wageningen UR, vertrok ik na vier dagen al naar Bosni?!" vertelt Richard Rhemrev.

Hij is diep onder de indruk van zijn belevenissen daar. In de drie?nhalve week bij SFOR is zijn relativeringsvermogen enorm toegenomen. "Wij klagen over rioolbelasting. Maar wij h?bben tenminste riolering! In zulke termen denk ik nu."

Na een driedaags college over politiek, bestuur en cultuur volgde een dag op een mijnenschool in Nijmegen. "Om onze militaire vaardigheden aan te scherpen. Bosni? is nog lang niet mijnen-vrij. We leerden hoe een mijn er uitziet en hoe je uit een mijnengebied kunt komen als je van de weg bent geraakt. Nooit uitstappen dus, maar via je jeep in het bandenspoor teruglopen. Niet even de berm in voor een plasje, dat doe je vanuit de jeep. Als je een foto ziet van iemand die op een mijn is gestapt, neem je je wel in acht!

We kwamen aan in Split, 15 graden boven nul. Daar werden we in gevechtstenue gehesen, met scherfwerend vest, loodzwaar. SFOR-embleem op de schouder. We kregen een legerslaapzak, helm en pistool. Je loopt daar voortdurend gewapend rond. Onze chauffeur had een kalashnikov naast zich. We werden naar Dutch SFOR in Bugojno gebracht, ongeveer honderd kilometer van Split, waar het 21 graden onder nul was. We sliepen in containers, drie man per container. Voor sommigen ben je vredesmacht, voor anderen bezetter.

De mensen zijn nog erg bezig met het afleren van het communisme; niet gewend zelf iets te organiseren, er werd altijd voor ze gedacht en dat werkt nog steeds door. Ik ben bij een aantal bedrijfjes geweest. Onder andere twee confectie-ateliers, een honingfabriekje, een granietbedrijf, dat dacht via internet opdrachten te krijgen. Ik heb ze als IT-er het internetplan toch uit het hoofd gepraat en voor de ateliermensen een college marketing moeten geven. Ze hadden voor hun producten geen afzet, maar weigerden elke verandering. Een man wilde een boerderij met honderd koeien, en een zuivelfabriekje aan huis. Hij had er helemaal geen verstand van. Je moet beoordelen of ze voor de financi?le hulp die ze aanvragen, een goed plan hebben gemaakt. Via de tolk die er altijd bij moest zijn - daardoor duurt alles twee keer zo lang - kwamen we tot het besluit dat hij met tien koeien zou beginnen. De mentaliteit is nog zo communistisch, die moet helemaal veranderen. En als je vraagt wat ze het eerste zullen kopen als ze er economisch weer bovenop zijn, is het altijd: een auto, een televisie, een mobiele telefoon en sigaretten!"

Rhemrev was ook in Sarajevo, een vreselijk beschadigde stad. Hij toont foto's van verwoeste, spookachtige flatgebouwen, waar toch families in zijn gekropen om onder dak te zijn. Vroeger was het een bekend skigebied, maar de Servi?rs hebben alles kapotgeschoten. "Een skibedrijfje wil daar graag weer beginnen. Het gebied moet eerst safe zijn, anders kun je het wel vergeten. Maar langzamerhand beginnen er weer toeristen te komen. Het is er prachtig!"

Het project is heel zinvol, concludeert Rhemrev, hoewel de corruptie heftig is. Maar bij een restauranthouder die zijn bedrijf wilde uitbreiden en onjuiste cijfers over de omzet verstrekte, kreeg Rhemrev, die liet merken dat hij het bedrog d??r had, het antwoord: "Majoor, hebben jullie in Nederland geen bouwfraude?"

Lydia Wubbenhorst

Richard Rhemrev hielp als reserve-officier het Bosnische bedrijfsleven: "De mentaliteit daar is nog zo communistisch."

Foto Rhemrev

Re:ageer