Wetenschap - 24 januari 2002

Mensenwerk: Renske Vonk, vierdejaars Rurale Ontwikkelingsstudies

Mensenwerk: Renske Vonk, vierdejaars Rurale Ontwikkelingsstudies

'Prostituees zijn niet allemaal verslaafden'

Door een vriendin werd Renske Vonk geattendeerd op het vak Prostitution, global and local complexities, dat aan de Universiteit van Amsterdam gegeven wordt. Het leek haar wel leuk om met dat vak een gedeelte van haar vrijekeuzeruimte op te vullen. Inmiddels heeft ze tijdens haar stage een onderzoek gedaan bij de Rode Draad, de vakbond voor prostituees. "Soms vraag ik me af of we dan nergens meer van opkijken. Nog steeds heb ik het gevoel dat het absurd is wanneer de prostitutie je beroep is."

De Rode Draad is de belangenbehartiger van prostituees in Nederland. Ze helpt bij problemen, ondersteunt waar mogelijk illegale vrouwen en verschaft informatie, momenteel volgens Renske Vonk met name op belastingtechnisch gebied. Sinds 2000 is in Nederland een wet van kracht die van prostitutie een legaal beroep maakt. Zoals bekend loopt Nederland daarmee wereldwijd gezien voorop. Vonk kan het weten. Ze maakte voor de Rode Draad een inventarisatie van de verschillende wetgeving die in de Europese landen op het gebied van prostitutie van kracht is. Ze ontdekte daarbij dat landen verschillende benaderingen hebben. Zo is bijvoorbeeld in Zweden de criminalisation approach het perspectief. "Vaak wordt prostitutie vanuit de vrouw benaderd en wordt zij aangepakt. In Zweden is het andersom. Daar is de cli?nt strafbaar en niet de vrouwen, die vaak een veel kwetsbaarder positie hebben."

In Nederland wordt prostitutie vanuit de zogenaamde labour approach bekeken. Dat betekent dat wordt geprobeerd de positie van de prostituees te verbeteren door ze bepaalde rechten te geven. Vonk geeft aan dat het zowel goede als slechte kanten heeft. "De kracht van de Nederlandse benadering is dat ze de vrouwen een rechtspositie verschaft en daardoor veiligheid en een verbeterde controle op gezondheid. Je geeft mensen de kans om legaal hun brood te verdienen. Het probleem zijn de illegale prostituees. Die dring je alleen maar verder de illegaliteit in. Dan gaat het om meisjes die geen rechten hebben, geen stem, die moeilijk bereikbaar zijn voor hulpinstanties en die de slaven zijn van hun pooier."

Het zijn deze bekende verhalen over meisjes, voornamelijk uit Oost-Europa, waar Vonk erg van geschrokken is. De meisjes worden op jonge leeftijd geronseld, mishandeld en seksueel misbruikt. Ze werden met mooi-weer-praatjes gelokt en gedreven door het verlangen naar een betere toekomst als slavinnen verhandeld. "We weten dat er hele handelsrouten en trajecten bestaan waarlangs de meisjes verkocht worden. In zo'n netwerk zijn h??l v??l mensen betrokken, die allemaal een graantje meepikken. Ook de gevestigde orde. Daar kan ik kwaad om worden."

Hoewel het doel van de inventarisatie is dat er in de diverse landen bekendheid met de verschillende benaderingen van prostitutie komt, benadrukt Vonk dat de ene benadering niet zomaar voor een andere ingeruild kan worden. "De Zweedse benadering werkt bijvoorbeeld niet in Oost-Europa. Je hebt er namelijk een heldere wetgeving voor nodig, een bevolking die er achter staat en een politiemacht die de controle aan kan."

Ook merkte Vonk dat in de meeste landen de wetgeving rondom prostitutie nogal dubbelzinnig is. Prostitutie an sich wordt dan toegestaan, maar de activiteiten die ermee samenhangen worden verboden. In Luxemburg mag je bijvoorbeeld alleen prostitueren in de nachtelijke uren. Als je kinderen hebt, wordt het dan dus onmogelijk.

Door haar werk voor de Rode Draad heeft Vonk de andere kant van prostitutie gezien. Toch heeft ze niet meteen een bijzondere band met de prostitutie gekregen. "Ik identificeer me niet zo snel met andere mensen. Bovendien kun je niet spreken over d? prostituee. Het gaat om zoveel verschillende vrouwen, met zulke andere achtergronden en motieven om dit werk te doen. Wel vind ik het leuk om vooroordelen te doorbreken. Het zijn niet allemaal verslaafden en ze zijn niet allemaal seksueel misbruikt."

Op de vraag wat ze nu zelf van prostitutie vindt, volgt een lange stilte. Uiteindelijk: "Dat heb ik mezelf ook meerdere keren afgevraagd. Het is moeilijk om daar een antwoord op te geven. Ik verschuil me eigenlijk achter de opvatting dat ik er niets van h??f te vinden, zolang mensen er maar zelf voor beslissen. Ik kan er geen gemakkelijk antwoord op geven. Het is niet mijn wereld. Wel denk ik dat het een belangrijke rol speelt in de maatschappij. De grote vraag zegt zeker wat over de behoefte die er is naar prostituees. In die zin is het denk ik wel goed dat het er is."

Arin van Zee

Renske Vonk: "Van vrouwenhandel pikken h??l v??l mensen een graantje mee." | foto Guy Ackermans

Re:ageer