Wetenschap - 5 september 2002

Mensenwerk: Jan Rademaker, gegevensbeheerder, Bedrijven Informatienet, LEI

Mensenwerk: Jan Rademaker, gegevensbeheerder, Bedrijven Informatienet, LEI

'In vijftig jaar heb ik heel wat directeuren zien komen en gaan'

In het persbericht over Jan Rademaker, gegevensbeheerder van Het LEI, stond dat hij daar vijftig jaar geleden als vijftienjarige jongen in korte broek kwam solliciteren.

"Zo langzamerhand staat dat in alle kranten, maar het is niet waar," weerlegt de jubilaris van het uitzonderlijke ambtsjubileum dit nostalgische detail.

"Ik kwam wel vijftig jaar geleden bij het LEI solliciteren, maar niet in korte broek. Bovendien was ik niet vijftien, maar zestien jaar." Hij kan er wel om lachen, maar Jan Rademaker is een nuchter mens, rustig en met beide benen op de grond. Aan nostalgische beschouwingen geeft hij zich zelden over. Hoewel, tijdens deze jubileumdagen ontkomt hij niet aan omzien en terugdenken.

"Ik kwam net van de Mulo en mijn vader zei: 'Ga maar bij de Overheid werken, dan heb je vastigheid.' Het was 1952, dus de Tweede Wereldoorlog lag nog niet lang achter ons. Ik was zestien jaar. Via een advertentie kwam ik bij het LEI. Eerst als manusje-van-alles. Ik deed waar de anderen geen zin in hadden. Alleen koffie schenken, dat hoefde niet."

Geleidelijkheid is het kernwoord van Rademakers loopbaan bij het LEI. "Er is enorm veel gebeurd in die vijftig jaar. Zulke gigantische ontwikkelingen, dat is nauwelijks voor te stellen. Vroeger ging de boekhouding (later de Bedrijfs Informatie) handmatig, werden de rapporten getikt, dat was een tijdrovende bezigheid. Nu is het een fluitje van een cent. Ik had het geluk dat ik de hele automatisering van het begin af heb meegemaakt. De eerste computers waren z? ontzettend groot, die stonden in een aparte ruimte. Ze werkten nog op een soort radio-buizen, die enorm veel warmte afgaven; de ruimte moest via airconditioning worden gekoeld. En ze maakten een hoop herrie, maar daar raakte je aan gewend. Er kwamen speciale technici aan te pas als er iets kapot was."

Rademaker begon zijn baan bij de kostprijzenberekening van varkensvlees, eieren en melk. "Zaken waar het LEI zich mee bezig hield. Het was meer in de richting van statistiek, boekhoudwerk dus; ik had een boekhoudachtergrond. Later werd dat Bedrijfs Informatie. Toen kwam de automatisering, begin jaren '60. Het ging allemaal wel heel geleidelijk, hoor."

Dat hij zo lang is gebleven, kwam omdat hij het erg naar zijn zin had. "Natuurlijk werkte ik in opdracht, maar er was genoeg ruimte om mijn creativiteit kwijt te kunnen. Het LEI heeft mij altijd goed behandeld."

Rademaker kon 'groeien'; steeds een stapje hoger. Daarvoor moesten cursussen worden gevolgd, want kennis waait je niet vanzelf aan.

Hij is al twintig jaar gegevensbeheerder. "Al die opgeslagen gegevens moeten bereikbaar zijn voor de mensen. Ze moeten er gemakkelijk bij kunnen. Ik ben stafmedewerker van de I.V., de Informatie Voorziening. Die namen veranderen nog al eens; nu is het weer I.S., Informatie Systemen, maar het is ook Centrale Informatie Voorziening. De namen veranderen met de automatisering mee. De plek die I.V. binnen het LEI ging innemen, werd steeds belangrijker. Werd steeds meer een centrale plaats en dan verandert de naam weer. Sommigen hebben daar wel wat moeite mee; ik heb er geen last van. Ja, na de samenwerking met Wageningen - die een paar jaar geleden begon - werd er 'herverkaveld', kwamen er weer andere namen. Af en toe moest ik me wel even realiseren hoe het zat!"

Bazen blijven er altijd, aldus Rademaker. Al is er ook veel veranderd ten opzichte van de hi?rarchie.

"In de loop van die vijftig jaar heb ik heel wat directeuren etcetera zien komen en gaan. Ik heb professor Roring meegemaakt en daar zei je 'meneer' tegen. Rangen en standen waren hier belangrijk. Nu is Vinus Zacheriasse directeur en die noem ik bij zijn voornaam! Ik ervaar het als normaal dat je na zo'n lange dienstperiode je en jij zegt. Al zijn het geen 'broekjes', ze zijn wel allemaal jonger dan ik! Ik ben van 1936." Want oud worden doe je 'geleidelijk'. Pas als je een zekere leeftijd hebt bereikt, realiseer je je dat je 'oud' bent geworden. En dan moet je wel eens terugkijken, vindt Rademaker.

Tijdens zijn afscheidsfeest merkte 'Vinus' op, dat harmoniseren ??n van Rademakers sterke eigenschappen is. Landbouw, Tuinbouw, Visserij en Bosbouw hadden destijds elk hun eigen boekhoudsysteem. Rademaker wist dat in ??n databank onder te brengen. Dat maakte het veel eenvoudiger voor de onderzoekers.

Zelf was hij tijdens het afscheid onder de indruk van het feit dat het feest op zondag en bovendien in de vakantie plaats vond en dat zijn collega's toch aanwezig waren.

Rademaker heeft nog een jaartje bijgetekend. Voor halve dagen, zodat er tijd over blijft voor zijn hobby, jeu de boules.

Lydia Wubbenhorst

Re:ageer