Wetenschap - 20 juni 2002

Mensenwerk: Ir Maaike Bader liep als biologiestudent stage in Colombia

Mensenwerk: Ir Maaike Bader liep als biologiestudent stage in Colombia

'Als je soldaten zag, wist je nooit of het verklede guerilla's waren'

De biologe ir Maaike Bader, inmiddels aio bij de leerstoelgroep Geo-informatiekunde en remote sensing, vertrok in 1998 voor een afstudeervak naar Colombia om daar de vegetatie te bestuderen. "Aan ontvoeringen door guerilla's dacht ik nauwelijks."

"Mijn doel waren de bergbossen van Santa Rosa de Cabal. Er was daar een Nederlandse aio, Frans van Dunn?, die mij begeleidde. Maar ik was eerst nog een maandje in het laagland en dat was niet zo geslaagd want ik sprak toen nog geen Spaans en kon me sociaal nergens bij betrokken voelen. Ook kon ik er niet lekker wandelen in mijn eentje, want de militairen waren net vertrokken en de situatie in Colombia is, zoals bekend, heel gespannen. Als je een groep soldaten zag, wist je nooit of het verklede guerilla's of echte soldaten waren. De guerilla's ontvoeren nogal eens Europeanen. Toch dacht ik daar tijdens mijn verblijf nauwelijks aan, heel gek eigenlijk."

"De bevolking in het laagland van Colombia verbouwt traditioneel coca", vertelt Bader. "Inmiddels ook voor de verschillende militaire groepen, die er coca?ne van maken. De indianen roosteren de blaadjes en vermengen de as met een bepaald boomblad waardoor de coca-stoffen vrijkomen en het beoogde effect veroorzaken. Maar veel lichter dan wanneer het tot coca?ne is verwerkt. Ze stoppen dat poeder in hun onderlip en sabbelen daar de hele dag op. Als ze praten, stuift er een groenachtig wolkje uit hun mond, een gek gezicht. Het zijn voornamelijk indianen daar die coca verbouwen, en dat is toegestaan. Maar in de reservaten mag geen alcohol worden gebruikt, daar schijnen ze heel slecht tegen te kunnen."

"In Mexico hebben ze een sterk minderwaardigheidscomplex overgehouden aan de Spaanse overheersing. Ze werken daar zelf aan mee door steeds te zeggen: Ach, ik ben maar een indiaan."

"In de bergbossen is het behoorlijk koud want je zit dicht bij de boomgrens. Toch zitten er ontzettend veel kolibries! Heel erg leuk!" voegt ze er aan toe. "Ik wilde onderzoek doen naar epifyten in secundaire bergbossen. Mistbossen worden ze genoemd omdat het er altijd vochtig is. Epifyten zijn onder andere bromelia's en orchidee?n, die op de bomen groeien, niet op de grond. Die epifyten groeien op de bomen zonder dat ze elkaar schade doen. Het zijn dus geen parasieten, maar er is ook geen sprake van symbiose, want de bomen hebben er geen voordeel van. Ik wilde erachter komen hoe die planten zich verspreiden. Want de bomen waarop ze groeien, hebben in de grond enorme zaadbanken, maar dat hebben de epifyten niet."

"Door landbouw en veeteelt verdwijnen er veel mistbossen en de ecologen zijn er juist voor om ze te behouden. Door die enorme zaadbanken in de bodem van bomen en struiken komt dat bos wel weer terug als je de grond met rust laat, want na een tijdje hebben die boertjes er weer genoeg van en vertrekken naar de stad, maar hoe die epifyten er dan weer komen? We hebben ons moeten beperken tot eerst eens kijken hoe ze zich verspreiden."

Het veldwerk was niet altijd succesvol, zoals het onderzoek naar mossen. "De bodem en die stammen waren bedekt met mos. Hele mosballen vond je er. Op de bladeren zat zelfs mos. Behalve op het experiment van mijn begeleider!"

Tijdens haar afstudeervakken bestudeerde Maaike Bader in Colombia, Mexico en Australi? patronen in de vegetatie. Dat deed ze aan de hand van remote sensing, beelden die vanuit de lucht worden genomen van onder andere rood en infrarood licht. De beelden kan je met elkaar combineren en zo de vegetatiedichtheid bepalen. Daar kan je allerlei analyses op loslaten.

"Nu ga ik werken met het interpreteren van vegetatiepatronen op gedetailleerde schaal, zelfs op de vierkante meter. Maar ik gebruik luchtfoto's omdat satellietfoto's op die schaal veel te duur zijn," aldus Maaike Bader.

De leerstoelgroep Geo-informatiekunde en remote sensing vroeg haar of ze een aio-plaats ambieerde. Ze schreef een onderzoeksvoorstel. "Ik ben sinds mei aio, dus nog heel erg bezig dat voorstel uit te werken. Ik ga mij nu richten op de vegetatiepatronen van de alpine boomgrens."

De Colombiaanse vriend die haar hielp bij haar onderzoek en die met grote moeite een toeristenvisum voor Nederland kreeg, (Maaike, boos: "Ik kreeg het voor die drie landen zonder probleem!") is vorige week na een verblijf van drie maanden teruggekeerd. Maar voor Maaike Bader is teruggaan naar Colombia voorlopig geen optie. "Nee, het is er nu veel te gevaarlijk!"

Lydia Wubbenhorst

Maaike Bader gaat voorlopig niet terug naar Colombia: "Veel te gevaarlijk." | Foto Guy Ackermans

Re:ageer