Wetenschap - 26 januari 2016

Meer geweld door extreem weer

tekst:
Joris Tielens

Extreem veel of weinig regen had invloed op gewelddadig conflict in koloniaal Nigeria. De methode waarmee dit aangetoond werd kan vandaag de dag helpen om onechte correlaties tegen te gaan.

Onechte correlaties: statistische verbanden tussen twee zaken die niets met elkaar te maken hebben. Google 'spurious correlations' en je vindt bijvoorbeeld een correlatie tussen het aantal mensen dat in een zwembad verdrinkt, en het aantal films waarin Nicolas Cage voorkomt.
Onzin natuurlijk, omdat er geen causaal verband is. Toch dreigt dat gevaar ook in serieuzer onderzoek, denkt Kostadis Papaioannou, promovendus bij de leerstoelgroep Agrarische- en milieugeschiedenis.

Het aantal studies naar de relatie tussen klimaatverandering en geweld groeit sterk de laatste jaren. Meer weersextremen kunnen de landbouw schaden en leiden tot minder voedsel en meer conflict. Denk aan de hoge voedselprijzen die aanleiding waren voor de Arabische Lente in Egypte. 'Het overgrote deel van deze studies zoekt alleen naar statistische verbanden', zegt
Papaioannou, 'zonder te verifiëren of er ook een causaal verband is.'

De economisch historicus Kostadis Papaioannou deed dit wel. Hij vergeleek neerslagcijfers met het aantal gevangenen, rechtszaken en moorden in koloniaal Nigeria tussen 1912 en 1945. Van klimaatverandering was nog geen sprake, maar wel van weersextremen. Uit de cijfers bleek dat extreme droogte of juist extreem veel neerslag overeenkwam met periodes waarin er veel geweld was. Maar is er ook een oorzakelijk verband?

Papaioannou dook in verslagen van Britse koloniaal bestuurders en die verhaalden inderdaad regelmatig van droogte en overstroming als oorzaak van conflict. Hij vond nog iets: in gebieden met meer marktgewassen was, door het extra inkomen, de invloed van weersextremen minder groot. Volgens Papaioannou een reden om ook nu te pleiten voor exportlandbouw in Afrika. De resultaten staan deze maand in het journal of Political
Geography.

'De combinatie van kwantitatief onderzoek en kwalitatief historisch onderzoek is interessant voor economen', concludeert Papaioannou. Wat bevestigd wordt door de uitnodiging die Papaioannou kreeg van economen van UC Berkeley om, een jaar voor zijn geplande promotie, bij hen te komen werken.


Re:ageer