Organisatie - 12 juni 2008

Meer brieven over toekomst Resource

Evenals vorige week ontving de redactie van Resource veel ingezonden brieven naar aanleiding van het nieuws dat het weekblad na de zomer over gaat naar een andere uitgever. Naast steunbetuigingen is er ook een kritisch betoog van voormalig hoofdredacteur Arno Boon, die meent dat de huidige redactie het aan zichzelf te danken heeft dat ze buiten spel is gezet.

Humor en kritiek
Wat heeft de dames en heren van de commisie bezield? De redactie van Resource gaf en geeft op uitstekende wijze weer wat er speelt binnen alle lagen van de WUR-wereld. Humoristisch, kritisch en objectief. Humor, kritiek en objectiviteit verdwijnen uit Wageningen UR. Jammer.
David van der Schans, onderzoeker PPO-agv, Lelystad

Waar blijft de academie?
Moeten we vrezen voor de academie? Wie eenmaal begint dat te vermoeden, heeft geen moeite om talloze aanwijzingen te zien. Dat het Wageningen goed gaat in termen van studentenaantallen en publiciteit doet hieraan niets af. De universiteit wordt steeds meer een bedrijf. Compleet met een bestuursvoorzitter die meer verdient dan de minister-president, die zelfs de meest overbetaalde is van alle Nederlandse universiteiten.
Managers en adviseurs lijken steeds meer te bepalen wat er gebeurt, leden van de academie lijken te verworden tot productiemiddelen. Hun onderzoek wordt gestuurd zodat de nadruk verschuift naar dingen die belangrijk zijn voor de mensen, maar toevallig vaak ook commercieel interessant zijn. Banden met het bedrijfsleven worden nadrukkelijk. Zo adverteert voedingsfabrikant Struik in de vorige Resource trots dat het een ‘Food Valley raad van advies’ heeft waarin onze bestuursvoorzitter zitting heeft. En zo worden op voordracht van branche-organisaties buitengewoon hoogleraren aangesteld, die vervolgens in de krant dingen zeggen die commercieel niet slecht uitkomen.
In het geweld van bedrijfsoptimalisatie gaat de academische geschiedenis geleidelijk verloren. Historische panden uit de begintijd van de universiteit worden verkocht aan de hoogste bieder, verruild voor splinternieuwe gebouwen waaraan de geschiedenis niet is af te lezen. Ook stokoude leerstoelen worden eenheden die je kunt opheffen zonder een traan te laten.
Maar het allerergste is misschien nog dat er steeds minder ruimte lijkt te zijn voor discussie, kritiek, invloed op het beleid. Dat nu ons blad dreigt te worden weggehaald bij Cereales, om te worden gemaakt door een uitgever van bedrijfsbladen is werkelijk de kroon op het werk om hier een echt bedrijf neer te zetten. Dodelijk.
Ongetwijfeld zie ik het helemaal verkeerd. Ik ben onvolledig geinformeerd, ik geef een eenzijdige voorstelling van zaken. Want vermoedelijk zijn de ontwikkelingen die ik opsom juist geweldig goed voor de academie. Daarom moet aan mijn gesomber beslist wat worden gedaan. Raad van Bestuur, overtuig me van mijn ongelijk.
Dr. Patrick Jansen, postdoc bij de leerstoelgroep Bosecologie en bosbeheer

Een vrolijk weekblad
Stel je hebt al jaren een abonnement op een krant en je bent daar zeer tevreden over. Plots komt daar het bericht uit de lucht vallen dat de redactie ‘Europees is aanbesteed’; de makers van Donald Duck zijn geselecteerd om voortaan je krant te gaan schrijven. Oom Donald laat desgevraagd weten nog nooit eerder een dagblad te hebben gemaakt, maar gelukkig heeft hij een stel handige neefjes die hij daarvoor gaat inhuren. Oom Dagobert eist wel vijftien procent meer abonnementsgeld. Wat zou je doen met je abonnement? Precies, opzeggen natuurlijk, want je zit niet te wachten op een ‘vrolijk weekblad’.
Hans Smid, Jeroen Spitzen, Niels Verhulst, Lidwien Raak-van den Berg, Peter de Jong, Erik Poelman, Margriet Huisman, Angelique Bosch, Liesbeth Ennik, Maaike Bruinsma, Willem Boot, Johan Calis en Rieta Gols van de leerstoelgroep Entomologie


Open brief aan de redactie van Resource
Natuurlijk is de ‘move’ en de ‘greep naar de macht’ van ‘Aalt’ verbijsterend. Natuurlijk is het onthutsend als bij een bieding de gunning niet naar de zittende macht gaat. Natuurlijk is het schokkend als gaande de rit de procedure gewijzigd wordt - als ik de geruchten mag geloven. Neemt niet weg dat bij een bieding altijd subjectieve elementen spelen en nogal eens de doorslag geven. Ik zou zeggen: welkom in het land der aanbestedingen.
In alle reacties en adhesiebetuigingen wordt naar mijn smaak één aspect over het hoofd gezien. De redactie van Resource - en daarmee Cereales Uitgeverij als geheel - heeft de afgelopen jaren steeds enorm de nadruk gelegd op de journalistieke waarden terwijl Resource en al haar voorgangers altijd al ‘vrijheid in gebondenheid’ kenden. Naar mijn overtuiging heeft de redactie het aan zichzelf te danken dat de koers gelopen is en wordt nu strategisch opnieuw zo gehandeld dat ‘boeman’ Aalt aan het langste eind trekt.
Ik kan mij als oud-insider niet aan de indruk onttrekken dat met name hoofdredacteur Korné Versluis en oud-gediende Albert Sikkema hun hand overspeeld hebben. Op een gegeven moment is je houdbaarheidsdatum voorbij en moet je verder. Zeker als Cereales zo’n beetje je eerste en enige werkgever is geweest.
Die beperkte werkervaring is steeds terug te zien geweest in met name de artikelen en berichtgeving over reorganisaties en saneringen. Daarin klonk altijd een ‘wij horen bij de onderliggende partij’ door, wat wekelijks nog versterkt werd door de – overigens zeer beeldend geschreven – stukjes van Koert. Dit was een continu schoppen tegen de machthebbers. Maar met welk doel?
Nooit, maar dan ook nooit, werd vanuit een objectieve insteek geschreven over het proces, de verschillende rollen en over hoe andere universitaire en onderzoeksorganisaties omgaan met dit soort ontwikkelingen. Nooit werd het personeel eens onder vuur genomen, de rol van partij boven partijen werd niet gezocht. De Raad van Bestuur zat fout. Dat simpele wereldbeeld is in de jaren tachtig toch al zo’n beetje gesneuveld?
Ik zie het naschrift van de hoofdredactie bij dit pleidooi al voor mij; Boon speelt op de man. Ik zal de bal alvast terugkaatsen: eerder, ik meen in 2006, was er ook al crisis met ‘het hoofdgebouw’. Dat was dus een mooi moment voor de hoofdredacteur om de eer aan zichzelf te houden in plaats van elk jaar weer meer censuur voor lief te nemen.
Voor het bedrijven van journalistiek, zeker als die pretendeert onafhankelijk te zijn, is een brede ervaring beslist een pré. De redactie werd echter niet evenwichtig samengesteld zodat de redactie intern – en daarmee naar de opdrachtgever - ook een breed draagvlak kon opbouwen. Ooit was Cereales nog trots op haar bloedeigen ‘rechtse bal’ Bert Wiggers; een redactie moet een weerspiegeling zijn of tenminste een weerspiegeling kúnnen zijn. Dat vergt journalistiek die laat zien wat er leeft in den brede.
Ja, ik weet het, ik heb gelezen over het lezersonderzoek. Dat is naar verluid zeer positief en dat neem ik van harte aan. Maar dat onderzoek kwam te laat. En blijkbaar was er hélemaal geen kritische noot?!?
In het gunnen van opdrachten speelt de persoonlijke factor altijd een belangrijke rol. Als de relatie tussen opdrachtgever en de opdrachtnemer moeizaam is dan kan je dus twee dingen doen. Blijven zitten of loslaten. Ik denk dat de opdracht gewoon bij Cereales was gebleven als dat aspect nog nadrukkelijker een rol had gespeeld. Zoiets heet draagvlak.
Kortom, redactie en bestuur van Cereales hebben niet strategisch geopereerd en doen dat na het verliezen van de gunning opnieuw niet. Er wordt fors in de slachtofferrol gedoken en getrouwen worden gemobiliseerd. Daarmee bedient Cereales alleen een inner circle maar de lezers niet. In plaats van het brengen van een (persoonlijk) offer en uitgeverij Hemels een afgeslankte redactie aanbieden (immers, Hemels zit met de handen in haar zo is het beeld), wordt frontaal de aanval geopend en staan álle redacteuren dus op straat.
Er zijn meer verliezers. Ook Aalt snijdt zich in de vingers. Als goed verstaander en manager moet hij weten dat mooie interne bladen – die extern ook gelezen kunnen worden omdat er nooit een onvertogen woord in staat – niet of nauwelijks een ondersteunende rol in de bedrijfsvoering hebben. Je bent van het gedonder met die redactie af maar raakt grip op en kanalisatie c.q. herkenbaar maken van oppositie ook kwijt.
Die zoekt dan andere wegen en zo’n effect draagt dus niet bij aan het versterken van de uitstraling, betekenis en succes. Een succes dat vele soms tegenstrijdige gezichten kent. Net als een grote organisaties als Wageningen UR die, met die hele kluit enthousiaste wetenschappers, studenten en ondersteunend personeel, vele gezichten en stromingen kent.
Ik stel dus voor dat uitgeverij Hemels als de sodemieter de redacteuren van Cereales aantrekt zodat een nieuwe episode van bloeiende bedrijfsjournalistiek ingeluid wordt.
Arno Boon, oud-medewerker van Cereales (1992-2000)


Historisch besef
Wat jammer dat Cereales lijkt te verdwijnen als uitgever van onder andere Resource, weekblad voor Wageningen UR. Dat is de voortzetting wat ooit het Wagenings Hogeschoolblad was, voortgekomen uit een samensmelting van het keurige voorlichtingsblad LH-Berichten en het door personeel en studenten gedragen kritische weekblad De Belhamel.
In 1975 trad ik aan als eindredacteur van het vanuit de afdeling Voorlichting van de LH uitgegeven weekblad LH-Berichten. Ik heb me vanaf mijn aankomst in Wageningen beijverd voor de totstandkoming van een journalistiek onafhankelijk weekblad. Maandenlang hebben we vergaderd en uiteindelijk besloten tot de vorming van een stichting die in 1977 het eerste exemplaar van het Wagenings Hogeschoolblad het licht deed zien, al duurde het nog tot 13 maart 1978 voordat formeel de stichting, die borg stond voor de journalistiek onafhankelijke organisatie van de redactie, een feit was.
En nu, dertig jaar later, moet ik in het mij nog wekelijks toegestuurde Resource lezen dat het de raad van bestuur en de afdeling voorlichting heeft behaagd op basis van een Europese aanbestedingsprocedure te kiezen voor een andere uitgever die niet goedkoper is, maar die een beter praatje had bij de presentatie van de plannen. Vormgeving heeft voorrang op inhoud, inhoud lijkt beter controleerbaar door de bestuurders.
Als oud-hoofdredacteur van het blad waar ik tien jaar mijn ziel en zaligheid in heb gestoken en waarover ik na mijn vertrek naar De Twentsche Courant Tubantia het gevoel had dat er een blad stond dat de tand destijds kon doorstaan, kan ik na het lezen van de artikelen in Resource van 29 mei niet anders concluderen dan dat bestuurders van de universiteit, inclusief hun afdeling voorlichting, afscheid nemen van een moeizaam verworven positie van het publicatiemedium. Het historisch besef is klaarblijkelijk gering, de waardering voor de inspanning van talloze journalisten in de afgelopen jaren tot aan anno nu lijkt niet meer mee te tellen. Anders, mooier, kleurrijker en meer bemoeizucht met de inhoud lijken thema’s die belangrijker zijn geworden dan het recht-toe-recht-aan, eerlijke, onafhankelijke, journalistieke metier. Je gelooft niet dat het kan, maar ik maak me zorgen, want zelfs wat niet kan in gewonemensenogen kan gewoon wel in de wereld van… Ja, wie of wat eigenlijk?
Gewoon doorgaan met Cereales. Hemels zal de voorgespiegelde hoogten nooit bereiken. Maar een raad van bestuur kijkt vaak alleen maar naar onbewolkte hemels.
Gerard Barendse, oud-hoofdredacteur Wagenings Hogeschoolblad (WHB)


Hemelse controle
Resource wordt waarschijnlijk ondergebracht bij een andere uitgever. Er komt een eind aan een dertigjarig huwelijk. Normaal niet iets wereldschokkends in een tijd waarin zelfs scheidingsbeurzen worden gehouden. Maar dit nieuws houdt de gemoederen op de universitaire werkvloer erg bezig. Het is namelijk maar te hopen dat de nieuwe uitgever zijn hemelse beloftes kan nakomen. Het vijftien procent duurder zijn, dat gaat wel lukken. Maar de grote vraag is: hoe is het straks gesteld met de journalistieke onafhankelijkheid van ons universiteitsblad?
De angst bestaat dat er straks vele ogen meekijken over de schouders van de journalisten. Wie krijgt de controle over de berichtgeving in het blad? Blijft een kritische discussie over wetenschap of het beleid van de Wageningen Universiteit nog mogelijk? Het lijkt er op dat in dit jaar van discussies over mensenrechten en persvrijheid, de pen doorgegeven wordt aan Wageningen.
Maar gelukkig bestaan er columnisten. Een kritische blik verpakt in een strikt format maar met een inhoudelijke vrijheid. Resource heeft columnisten die vanuit de verschillende lagen van de universiteit situaties beschrijven. Studenten die het studentenleven en een kritische kijk op het onderwijs in rake bewoordingen weergeven. Medewerkers die de werkvloer belichten. En dan natuurlijk Koert… De kritische noot van de redactie op de organisatie, geschreven met een pen gedoopt in humor. Columnisten zijn een belangrijk instrument om zaken op de hak te nemen, soms emotioneel, soms humoristisch en, indien nodig, kritisch. Maar in ieder geval in alle vrijheid. En dat moet blijven.
Ik denk dat ik maar ga solliciteren.
Marelle Boersma, analist bij de sectie Toxicologie en schrijfster


Resource for impact
Wetenschap die de wereld verder helpt - science for impact dus - bestaat bij de gratie van kritische en onafhankelijke wetenschappers. Wageningen UR heeft zulke wetenschappers in huis en is daar trots op. Ook onze studenten en promovendi stimuleren we om kritisch en onafhankelijk te denken. Zo komt de wetenschap verder. In zo'n klimaat past een kritisch en onafhankelijk blad zoals Resource. Sterker nog, onze instelling heeft zo'n blad nodig, als onafhankelijke bron van informatie en als forum voor debat.
De uitkomst van de Europese aanbesteding zet het voortbestaan van Resource zoals wij het blad kennen, en dat door de lezers hoog gewaardeerd wordt, op het spel. Kwalitatief, omdat een groep domeindeskundige journalisten aan de kant gezet dreigt te worden, journalisten die uitstekend zijn ingewerkt en een groot netwerk hebben binnen onze instelling. Inhoudelijk, omdat wij vrezen dat de onafhankelijkheid van de berichtgeving niet langer gewaarborgd is. Daarom vragen wij de Raad van Bestuur alles te doen om kwaliteit en onafhankelijkheid te waarborgen. Resource for impact!
Prof. Frans Kok, prof. Arie Kuyvenhoven, prof. Ton Bisseling, prof. Tiny van Boekel, prof. Lijbert Brussaard, dr. Esther Roquas, Johan Feenstra, dr. Karin Horsman, drs. Eveline Vaane, ir. Gab van Winkel

Re:ageer