Wetenschap - 29 november 2007

Meepraten maakt wc milieuvriendelijker

Er zijn best technologieën om ons riool milieuvriendelijker te maken. Maar ze worden niet toegepast als de toekomstige bewoners niet meepraten over de afvoer van hun poep en plas uit hun huis. Want dan durven projectontwikkelaars nieuwe systemen niet aan.
Het onderzoek van milieusocioloog dr. Dries Hegger haalde twee jaar geleden al de Telegraaf toen in het Wb, de voorganger van Resource, stond dat de leerstoelgroep Milieubeleid onderzoek deed naar ‘het nieuwe plassen’. Dat is plassen in een wc waarin de urine gescheiden opgevangen wordt van de ontlasting. Vooral in ziekenhuizen is dat milieuvriendelijker, want veel urine bevat daar resten van medicijnen.
Hegger, die dinsdag 27 november promoveerde, onderzocht diverse projecten waarin geëxperimenteerd wordt met de gescheiden afvoer van poep en plas. Alle afvalwater mengen en het afvalwater zuiveren in een waterzuiveringsinstallatie – zoals in een gewoon riool gebeurt – is niet erg duurzaam en kost veel geld. Een alternatief is het apart houden van het afvalwater van de wc en het douche- en afwaswater. Dat gebeurt bijvoorbeeld in een woonwijk in Sneek. De lozingen van toiletten worden daar naar een lokale kleine zuiveringsinstallatie gesluisd waar het anaeroob wordt gezuiverd – een plan van Wageningse milieutechnologen van de groep van prof. Gatze Lettinga, oud-hoogleraar Milieutechnologie. Probleem van deze aanpak is volgens Hegger dat experts het initiatief nemen en de toekomstige bewoners er niet bij betrokken zijn. Daardoor hebben sommige projectontwikkelaars en gemeenten er geen vertrouwen in. Dat bleek ook bij de nieuwbouwplannen voor de wijk Rustenburg in Wageningen, waar hetzelfde plan eerst werd geprobeerd. Daar dacht de ontwikkelaar dat de nieuwe technologie, met inzameling van afvalwater via een vacuümtoilet dat maar een liter water per spoeling gebruikt, toekomstige huizenkopers zou afschrikken. Hegger: ‘Als burgers geen rol hebben in zo’n door experts aangedreven project, dan ontstaat er een soort spookgebruiker. De toekomstige bewoners krijgen een stem zonder dat duidelijk is wat ze echt vinden.’ Beter is het volgens Hegger om bewoners mee te laten praten over de afvoer van hun afvalwater bij het ontwerpen van hun huis.
Aan de andere kant is een ontwerp dat helemaal op initiatief van toekomstige bewoners tot stand komt, zoals de ecowijk EVA-Lanxmeer in Culemborg, ook niet altijd een goed idee. Hegger: ‘Bewoners van zo’n wijk zetten zich af tegen de bewoners van gewone huizen, vanuit een soort ecopaternalisme. Dat draagt niet bij aan de verduurzaming van de Nederlandse riolering.’ / Joris Tielens

Dries Hegger promoveerde op 27 november bij prof. Arthur Mol, hoogleraar Milieubeleid en prof. Gert Spaargaren, hoogleraar Milieubeleid van duurzame leefstijlen en consumptiepatronen.

Re:ageer