Student - 6 oktober 2010

Masterkeuze: Weg met die voor- en tegen-lijstjes!

tekst:
Gastredacteur

Wil je een zware onderzoeksmaster gaan doen, of toch eentje die meer gericht is op beleid? Die keuze kan behoorlijk wat stress opleveren. Ga af op je intuïtie, adviseert keuzedeskundige Renske Roet. Door Welmoed Visser.

18-beslissen-Kito.jpg
Stel, je wilt volgend jaar aan een master beginnen. Dan kun je natuurlijk gewoon een vervolgstudie gaan doen aan de faculteit of universiteit waar je al studeert. Tachtig procent van de studenten doet dat. En de meesten van hen zijn prima tevreden met hun keuze.
Maar misschien ben je toch niet helemaal blij met je studie, heb je ontdekt dat je talent ergens anders ligt; of lijkt het je leuk om in een andere stad te gaan studeren; of misschien zelfs in een ander land. Dan moet je opnieuw kiezen. En kiezen geeft vaak stress. Hoe je die keuzestress het best te lijf kunt gaan, weet trainer Renske Roet van trainingsbureau Jobtraining.nl. Ze geeft de workshop Succesvol beslissen. 'Vaak zie je dat mensen te lang in een beslissing blijven hangen. Ze blijven maar argumenten tegen elkaar afwegen en lijstjes maken. Dat werkt verlammend. Ze komen er dan helemaal niet meer uit.'
Onbewuste beslisser wint
Hoe moet het dan wel? Roet stelde een vijf-stappenplan op voor het maken van een goede beslissing:
1) Informeer je uitgebreid. In het geval van een masterkeuze: bezoek universiteiten, bel met mensen die een master volgen in je interessegebied, vergelijk verschillende mogelijkheden.
2) Bedenk uit welke serieuze opties je gaat kiezen. Dat vermindert het aantal mogelijkheden waarover je hoeft na te denken.
3) Geef jezelf een deadline. Prik een dag waarop je de knoop moet hebben doorgehakt.
4) Denk er tot die tijd niet bewust over na, dus géén lijstjes maken met voors en tegens, niet eindeloos argumenten herhalen in je hoofd.
5) Laat je intuïtie spreken op de dag dat je het moet weten.
Waarom moet je juist geen lijstjes maken? Roet: 'Uit onderzoek blijkt dat je de beste beslissing neemt als je je onbewuste aan het werk zet.' Roet studeerde zelf af bij psycholoog Ap Dijksterhuis (destijds UvA, nu Radboud Universiteit Nijmegen) die bekend werd met zijn onderzoek naar de rol van het onderbewuste bij het nemen van beslissingen. Dijksterhuis liet proefpersonen bijvoorbeeld kiezen uit vijf appartementen. Roet: 'Net als een studiekeuze, is de keuze voor een appartement een complexe keuze, waarbij je de voor- en tegenargumenten niet in één oogopslag kunt overzien.'
Eén van de vijf appartementen was duidelijk de beste, eentje was de slechtste en drie zaten ertussenin. De proefpersonen werden in drie groepen ingedeeld: de eerste groep moest meteen beslissen, de tweede groep moest een lijstje maken met voor- en tegenargumenten en de derde groep moest na de presentatie van de appartementen sommen oplossen, zodat ze er niet bewust over zouden nadenken, maar hun brein wel de tijd kreeg om de ­informatie over de appartementen te verwerken. De eerste groep, die lijstjes had moeten maken, bleek de slechtste appartementen te kiezen, de laatste groep de beste.
Beperkte capaciteit
De verklaring is volgens Roet dat de eerste groep vooral het bewuste deel van zijn hersenen heeft aangesproken, terwijl de laatste groep de kans kreeg om de informatie te verwerken met het veel grotere, onbewuste deel van de hersenen. Roet: 'Als je keuzes maakt met alleen je bewuste, zoals de groep die de lijstjes moest maken, dan beperk je jezelf gigantisch: het bewuste deel van onze hersenen kan zo'n veertig bits informatie per seconde aan, terwijl onze totale hersencapaciteit op elf miljoen bits ligt.' (Ter vergelijking: de verwerking van een letter door de computer kost 7 bits, WV)
Nog een argument om geen lijstjes te maken: de voors en tegens zijn vaak onvergelijkbaar, terwijl lijstjes de suggestie wekken dat je ze wel tegen elkaar kunt wegstrepen. Roet: 'Voor sommige mensen is de stad waar ze gaan studeren heel belangrijk, anderen maakt het niet uit waar ze wonen, ze vinden het bijvoorbeeld belangrijk dat er veel praktijkervaring in een studieprogramma zit. Als je intuïtief beslist, kan je brein die afweging beter maken dan wanneer je bewust met lijstjes aan de slag gaat.'
Slechte kiezers
Maximizers zijn mensen die bij hun keuze per se geen fouten willen maken, ze blijven maar informatie verzamelen en opties vergelijken, tot ze er uiteindelijk in vastlopen en helemaal niet meer weten wat ze moeten kiezen. 'Om een goede keuze te maken, is het niet erg als je niet alles weet', vertelt Roet. 'Alles willen weten is een veel voorkomende valkuil. Continu ergens over nadenken, tast de kracht van je oordeel aan.'
Heeft Roet zelf ooit getwijfeld bij haar studiekeuze? 'Ja, ik twijfelde tussen kunstacademie en economie. Uiteindelijk is het iets ertussenin geworden: communicatiewetenschap. Als ik nu nog eens zou moeten kiezen, was het waarschijnlijk psychologie geworden. Ik heb ervan geleerd dat een keuze je ook niet voor altijd vastlegt. Ik ben met mijn werk alsnog in de richting van de psychologie gegaan.' 
Kiezen uit 1092 masters
Met een aanbod van opgeteld bijna elfhonderd masters maken de universiteiten in Nederland het studenten ook niet bepaald gemakkelijk. Geen wonder dat de meesten van hen gewoon blijven doen wat ze al deden in de bachelor. Wil je toch van richting of van universiteit veranderen, dan kun je proberen om op www.universitairemasters.nl de studie te vinden die bij je past.

Re:ageer