Wetenschap - 1 januari 1970

Marktmacht supermarkten

Marktmacht supermarkten

Marktmacht supermarkten


De prijzenoorlog tussen supermarkten leidt tot klagende boeren, op wie de
lage prijzen in de supers zouden worden afgewenteld. De kleine boeren
zouden geen partij zijn voor het grootwinkelbedrijf. Minister Veerman heeft
de Nederlandse mededingingsautoriteit (Nma) inmiddels gevraagd onderzoek te
doen naar eventueel machtsmisbruik van de supermarkten. Hoe kansrijk is
zo’n onderzoek?

Dr Frank Bunte, onderzoeker van het LEI, onderzocht de marktmacht van
supermarkten:

,,Wij hebben gekeken hoe supermarkten omgaan met wisselende prijzen. Wij
hebben geconcludeerd dat de supermarkten voor prijsafvlakking zorgen. Ze
rekenen prijsverlagingen van agrarische producten niet altijd door aan de
klant, maar prijsverhogingen ook niet. Je kan daaruit in ieder geval niet
concluderen dat supermarkten hun positie misbruiken.
Ik verwacht eerlijk gezegd dat een onderzoek door de NMa op niets zal
uitlopen. Om misbruik van marktmacht aan te tonen zou de NMa moeten laten
zien dat supermarkten concrete handelingen verrichten waarmee zij hun
positie misbruiken. Dat zouden onderlinge prijsafspraken kunnen zijn of het
bedingen van inkoopkortingen na verkoop zonder tegenprestatie. Daarbij is
het wel een voorwaarde dat die leveranciers geen werkelijk alternatief
hebben. En dat lijkt mij niet het geval. Een boer kan ook besluiten niet te
leveren aan Nederlandse supermarkten en zich richten op de export.
Er zijn leveranciers die een contract hebben met bijvoorbeeld Albert Heijn.
Albert Heijn kan zo’n overeenkomst natuurlijk niet zomaar stopzetten, maar
heronderhandelen over de prijs is natuurlijk geen misbruik maken van een
vermeende machtspositie. Dat hoort gewoon bij de markteconomie. Je kan pas
spreken van misbruik als de leverancier onder geen beding een andere kant
op kan, en dus met huid en haar gebonden is aan zijn afnemer. Maar dat is
bij boeren en supermarkten niet het geval. Ik zie ook niet dat de
supermarkten zo’n grote machtspositie hebben. Aan de snelle opkomst van de
discounters zie je dat de markt behoorlijk dynamisch is. Leveranciers
hebben diverse alternatieven.
Overigens hoeft de prijzenslag in de supermarkten helemaal niet
noodzakelijk te leiden tot prijsdalingen voor boeren. In het Agrarisch
Dagblad zag ik dat de eierprijs is gestegen omdat de vraag van consumenten
groeit. Gelokt door de lage prijzen kopen die meer eieren in de supermarkt.
De prijs van een aantal producten zal dalen door de prijzenslag, maar de
toegenomen vraag kan er dus ook voor zorgen dat andere prijzen stijgen.
Waarom Veerman toch dit onderzoek instelt? Ik denk dat hij geen middel
onbenut wil laten om op te komen voor zijn boeren. Maar kansrijk, nee, ik
denk van niet.’’ |
K.V.

Re:ageer