Wetenschap - 1 januari 1970

Margarinefabrikant wordt apotheker

Margarinefabrikant wordt apotheker

Margarinefabrikant wordt apotheker

Graag wil ik als reactie op het artikel Wageningers achten Unilevers cholesterolblokker veilig (Wb, 17 juni 1999) enkele aandachtspunten naar voren brengen

Zogeheten functional foods zullen meer en meer de schappen in de winkel gaan vullen. De aard van zulke producten kan evenwel variëren van het toevoegen van vitamine D aan, bijvoorbeeld, margarine tot het aanpassen van eigenschappen middels genetische manipulatie. Zo poogt het Britse concern Zeneca door middel van genetische manipulatie tomaten te kweken met vijf maal meer lycopeen erin dan gewoonlijk. Lycopeen, de kleurstof die tomaten rood kleurt, zou kunnen helpen prostaatkanker te voorkomen

Er zijn essentiële verschillen tussen beide functional foods. Van vitamine D zijn alle werkingen en neveneffecten bekend en is de toevoeging geheel geaccepteerd. In het geval van genetische manipulatie is dit geenszins het geval. Integendeel, ingrepen in het erfelijk materiaal zijn bij het publiek zeer controversieel en er zijn steeds meer wetenschappelijke aanwijzingen dat mens en milieu ingrijpende risico's lopen. Welke plaats nemen de cholesterolblokkers hierbij in?

Cholesterolblokker

De margarines Benecol en Becel Pro Activ zijn functional foods die een medicinale werking hebben. Hiermee gaan twee tegenstrijdige belangen hand in hand: een commercieel belang en een medisch belang. Een margarinefabrikant is geen apotheker, maar stelt zich met zulke producten wel zo op. Laten we de zaken helder houden door ze te scheiden

Een cholesterolverlagend middel is uitsluitend op voorschrift van een arts verkrijgbaar. Dat recept is gedoseerd naar de specifieke situatie van de patiënt. Met Becel Pro Activ wordt iederoon behandeld met een verlaging van het cholesterolgehalte, of het nu nodig is of niet. Wie zich zorgen maakt over een eventueel te hoog cholesterolgehalte doet er goed aan een arts te raadplegen en niet de sterolenmargarine van Unilever te eten

Daarbij komt dat de farmaceutische industrie veel beter is toegerust om, als de nood daar is, voor een verlaging van het cholesterolgehalte te zorgen. En als sterolen dan zo goed zijn voor het welbevinden van de consument, laat Unilever er dan een pil van maken

Een derde reden waarom men sceptisch moet zijn omtrent functional foods is dat zij vervangend gedrag kunnen veroorzaken. Snoepjesfabrikant Van Melle heeft een toffee met eiwitten en vitamine C op de Aziatische markt gebracht. Zo op het oog niets mis mee. Gebleken is echter dat kinderen minder fruit zijn gaan eten en daarmee kans lopen vitamines en vezels die in fruit voorkomen, te gaan missen. Vervangend gedrag kan ook ontstaan bij mensen die de cholesterolblokker op hun brood smeren. Hart- en vaatziekten zijn bij uitstek welvaartsziekten waarvan het ontstaan samenhangt met de levensstijl. De kans bestaat dat mensen minder worden gemotiveerd een te hoog cholesterolgehalte actief tegen te gaan door gezonder te eten en meer te bewegen. Sterker nog: wie Pro Activ eet kan zich door de werking van de margarine uitgenodigd voelen zijn of haar ongezonde leefstijl voort te zetten

Wellicht kan men aangaande functional foods nog zeggen: baat 't niet, dan schaadt 't niet. De overtollige vitamines die aan vruchtendranken zijn toegevoegd, worden de volgende dag ewoon weer uitgescheiden. Maar het verloop kan ook minder onschuldig zijn

Onderzoeken niet afgerond

Het artikel vermeldde al dat dr Peter Zock enig voorbehoud op zijn plaats acht. Becel Pro Activ doet bij elke gebruiker het cholesterolpeil dalen met zo'n vijftien procent. Normaal leidt dit niet tot problemen, behalve voor de uitzondering van oon op de vijftien miljoen. Theoretisch gezien zou met deze uitzondering 33 Europeanen het noodlot kunnen treffen door het eten van margarine. Zock stelt dan ook dat de consumptie van Pro Activ gemonitored moet worden. Dat betekent in feite dat het onderzoek naar de gevolgen van cholesterolblokkers n354et is afgesloten

Terwijl de Finse margarine Benecol nu in de Nederlandse supermarkt ligt, is dr Ronald Mensink aan de Maastrichtse universiteit nog wel twee jaar bezig met het in kaart brengen van de gevolgen van de daling van het b-caroteengehalte door de consumptie van Benecol

Maar er is meer. De Duitse en Zweedse leden van de Novel Food Committee hadden gerede twijfel over de veiligheid van de cholesterolblokkers. De producten verlagen namelijk zo goed het cholesterolgehalte dat deze bij kinderen te laag kan worden, waardoor de cel- en hormoonopbouw verstoord kan worden. Het Britse Food Advisory Committee en het adviesorgaan voor Novel Foods achtten producten die zoals Becel Pro Activ phytosterols bevatten niet geschikt voor jonge kinderen en moeders die borstvoeding geven (Food Magazine 45, April/June 1999)

Er moet preciezer worden vastgesteld wanneer een gezondheidsclaim wetenschappelijk bewezen is. Wat de Alternatieve Konsumenten Bond betreft zouden de eisen voor bewijsvoering en daarmee de toelating van functional foods net zo zorgvuldig moeten zijn als bij de toelating van nieuwe geneesmiddelen. Dat wil zeggen dat de bewijsvoering rond moet zijn, en meermalen en langdurig getest moet zijn op grote groepen mensen

Zolang dit niet het geval is, doet de consument er goed aan bij de aankoop van een pakje margarine eerst de bijsluiter op de verpakking te lezen


Alternatieve Konsumenten Bond

Servische student

In januari ben ik met nog zes WSO'ers naar Belgrado geweest. We bezochten studenten om hen te ondersteunen in hun strijd voor democratie

We raakten bevriend met de Servische studenten. Bij het uitbreken van de oorlog werden wij officieel vijanden. Maar moeten wij hen nu gaan haten wegens een oorlog die van beide kanten geen instemming heeft en boven ons hoofd wordt gevoerd?

Een antwoord lijkt makkelijk, maar dan kopt een krantenartikel: Directeur van opleiding weigert Servische student. Naar hij zegt omdat zij uit een land komt waarmee Nederland op het moment van haar aanvraag in oorlog was. Later in 't artikel komt de echte aap uit de mouw. De goede man blijkt al vijf jaar een Kosovaarse vluchteling in huis te hebben en maakte de afweging wegens zijn geweten

Ik bewonder de man om zijn naastenliefde om een vluchteling in huis te nemen. De man laat echter deze student zondebok zijn voor een heel volk dat oorlogsmisdaden begaat ter wille van een machtsgeile president. Als christen heb ik dat verhaal al vaker gehoord. Het was Jezus die aan het kruis werd genageld om te lijden voor de schulden die zijn volk had uitstaan bij Zijn Vader omwille van een machtsg... mens, Adam

Eerst, afgaande op gevoel kan ik de afweging van de directeur rechtvaardigen, maar rationeel begint het bij mij te jeuken. Naar mijn mening moet een persoon beoordeeld worden als individu en niet op grond van ras of geboorteland. De diepste reden van de oorlog in Kosovo was rassenzuivering. Begaat deze opleidingsdirecteur nu onbewust niet dezelfde fout, door deze student te discrimineren op ras en afkomst? Met het credo oog om oog, tand om tand, geven wij toe aan de ideeën van Milosevic

Servië en Nederland zijn niet meer in staat van oorlog. Wordt de student nu wel toegelaten als zij een nieuwe aanvraag indient? Op de Wageningen Universiteit is ze, zeker als internationaal student, altijd welkom

Re:ageer