Wetenschap - 24 oktober 2002

Malariamuggen in Zuid-Holland niet gevaarlijk

Malariamuggen in Zuid-Holland niet gevaarlijk

Muggenspecialist dr. Willem Takken en biologiestudent Kreijn Paaijmans zijn teruggekomen van hun expeditie in Zuid-Holland, waar ze op zoek zijn gegaan naar de Nederlandse malariamug. Ze vonden er vijf- ? zesduizend op elke vierkante kilometer. Volgens Takken leveren ze overigens geen gevaar op.

De onderzoekers hebben talrijke sloten, plassen en stadsvijvers afgestroopt. Ze zijn 46 plekken langsgegaan, van de duinen tot in de steden zoals Dordrecht en Rotterdam. Met een dipper, een speciale pollepel, vingen ze de muggen. Het gaat om de malariamug Anopheles atroparvus. Takken: "We wisten waar we moesten zoeken. Ze zitten in schoon water en aan het wateroppervlak."

Takken kreeg van Rijkswaterstaat de opdracht voor zijn veldonderzoek. De waterbeheerder is ge?nteresseerd in de huidige stand van de malariamugpopulatie aangezien een geplande ingreep in de waterhuishouding van Zuid-Holland de voortplanting van malariamuggen kan bevorderen. Rijkswaterstaat wil over een paar jaar de Haringvlietsluizen voor een gedeelte permanent open stellen. De onderzochte mug kan daarvan profiteren omdat ze brak water verkiest boven zoet water. Bij zoutgehaltes in het oppervlaktewater van boven 750 mg chloride per liter water neemt het aantal muggen explosief toe. Tot in de jaren zestig zorgde de Anopheles atroparvus voor veel malariagevallen in Nederland, met name in Noord-Holland, West-Friesland en de Noordoostpolder. Het ging hier om de malaria tertiana, ofwel 'de anderdaagse koorts' waarbij koortspieken om de 48 uur optreden. De Nederlandse malariamug kan echter ook de ernstige tropische malaria overbrengen.

Takken kan niet voorspellen hoe de malariamug zal reageren op het openen van de Haringvlietsluizen. Er is, volgens hem, op dit moment in ieder geval geen reden tot bezorgdheid. "We vinden wel vijf- ? zesduizend malariamuggen per vierkante kilometer, maar deze dichtheid is eigenlijk erg laag. Vroeger waren dat er 60.000 per vierkante kilometer. En je moet je voorstellen dat mensen die vanuit de tropen malaria meenemen, dan in Zuid-Holland zouden moeten gaan picknicken om gestoken te worden door de Nederlandse malariamug, die vervolgens de ziekte gaat verspreiden."

De kans op een epidemie is in Nederland momenteel nihil, stelt Takken. Hij berekende met een computermodel dat zelfs als er duizend met malaria besmette mensen in Nederland zouden rondlopen, er nooit een epidemie zal optreden. Dit komt voornamelijk mensen in Nederland die malaria oplopen snel worden opgenomen in het ziekenhuis en de kans dus klein is dat zij malaria overdragen.

Om een eventuele toename van malariamuggen vroegtijdig te signaleren, gaat Takken door met zijn steekproeven in Zuid-Holland. Niet alleen waterhuishoudkundige ingrepen, maar ook een temperatuurstoename als gevolg van klimaatverandering, kan in het voordeel zijn van de Nederlandse malariamug. | H.B.

Re:ageer