Wetenschap - 25 november 2015

Malaria uitroeien met gentech is lastig

tekst:
Albert Sikkema

Amerikaanse onderzoekers is het gelukt om muggen zodanig genetisch te veranderen dat ze geen malaria meer kunnen overbrengen aan mensen. Mooie techniek, vindt de Wageningse entomoloog Niels Verhulst, maar hij betwijfelt of deze aanpak de malaria kan terugdringen.

De onderzoekers van de University of California voorzagen muggen van een aangepast gen dat de muggen resistent maakt tegen de malariaparasiet. Daarmee wordt de overdracht van malaria aan mensen geblokkeerd. Bovendien zorgden de onderzoekers ervoor dat deze eigenschap overerft naar de nakomelingen. Zo moet een muggenpopulatie ontstaan waarin de malariaparasiet niet kan overleven. Voor de genetische aanpassing van de muggen gebruikten de onderzoekers de nieuwe techniek Crispr-Cas9 die heel gericht stukjes DNA kan vervangen door gemanipuleerde genen. De techniek is kansrijk in de strijd tegen malaria, stellen de Amerikaanse onderzoekers in PNAS.

Het is een mooie techniek, vindt de Wageningse malaria-onderzoeker Niels Verhulst. ‘In de strijd tegen malaria worden al muggen genetisch gemodificeerd en losgelaten op verschillende plekken in de wereld. Dan gaat het om miljoenen steriele mannetjes. Er komen dan geen nakomelingen. Nadeel van die aanpak is dat je heel veel muggen moet loslaten en dat is duur. Bij deze nieuwe techniek is dat niet nodig, er vanuit gaande dat de muggen even goed of beter overleven dan de bestaande muggen. Maar dat is allerminst zeker. Bovendien zijn er al veel protesten tegen de huidige GM-muggen die worden losgelaten, terwijl die geen nakomelingen produceren. Hier hoop je juist op een verspreiding van de muggen.’

Daarnaast is het maar de vraag of de nieuwe techniek kan slagen om de malaria in Afrika terug te dringen, vervolgt Verhulst. ‘De onderzoekers hebben de mug Anopheles stephensi aangepast. Dat is een relatief makkelijke mug om te kweken en onderzoek mee te doen, maar het is zeker niet de belangrijkste malariamug. De Anopheles funestus is bijvoorbeeld een belangrijke mug in Afrika, maar die is nog nauwelijks te kweken. Bovendien dragen veel verschillende muggensoorten de malariaparasiet over en die moet je dan allemaal genetisch modificeren om resultaat te boeken tegen malaria.’


Re:ageer