Wetenschap - 21 juni 2007

Maïs verklikt gaslek

Lekken in aardgasleidingen onder de grond kunnen in de toekomst ontdekt worden met behulp van satellietbeelden. Gewassen zoals maïs en tarwe die in de buurt van een lek staan, krijgen namelijk een iets andere kleur.
Promovenda drs. Marleen Noomen van de leerstoelgroep Resource Ecology ontdekte dat planten minder zonlicht absorberen als er aardgas in de grond zit. Hierdoor krijgen de bladeren een iets andere kleur. De verandering is zo klein dat die niet met het blote oog waarneembaar is, maar geavanceerde satellietbeelden zouden uitkomst kunnen bieden.
Noomen: ‘Gewassen reflecteren zonlicht. Afhankelijk van hoeveel ze absorberen, zien wij verschillende kleuren, zoals rood, geel en groen. Maar de veranderingen die optreden door het aardgas vinden plaats in het infrarode spectrum. Die kleur zien wij niet.’
Grote lekken, die acuut explosiegevaar opleveren, zijn overigens niet met behulp van gewassen op te sporen. De planten verkleuren namelijk pas na twee weken. Bij kleine gaslekken, die langere tijd bestaan zonder tot uitbarsting te komen, kan de methode wel nuttig zijn.
Het lekkende aardgas verdringt beetje bij beetje de gassen die van nature aanwezig zijn in de wortelomgeving van planten, zoals zuurstof. Andere gassen nemen hun plaats in. Noomen bestudeerde de gevolgen hiervan op tarwe en maïs. Door het zuurstoftekort dat optreedt, groeien de gewassen minder hard. Daarnaast veroorzaakt het aardgaselement ethaan chemische veranderingen in de planten. Na opname van dit gas verandert de stofwisseling in de bladeren waardoor maïs en tarwe meer zonlicht terugkaatsen naar de atmosfeer. ‘De planten zien er op satellietbeelden dan iets geler uit’, zegt Noomen.
De huidige satellietbeelden zijn echter nog niet nauwkeurig genoeg om het verschil te zien. Noomen verwacht dat de technologie over een paar jaar ver genoeg gevorderd is. Ondertussen tonen gasbedrijven uit Oost-Europa en Rusland al interesse in haar resultaten. Deze landen zijn belangrijke leveranciers van aardgas, maar kampen met achterstallig onderhoud aan de pijpleidingen.
Regelmatige controle van gebieden waar leidingen lopen met satellietbeelden, kan straks de gevolgen van kleine lekken beperken. ‘Als op satellietbeelden rare gele plekken te zien zijn boven pijpleidingen, is de kans groot dat het om een gaslek gaat en kunnen bedrijven de lekken dichten.’ / Laurien Holtjer

Marleen Noomen promoveert op 22 juni bij prof. Andrew Skidmore, bijzonder hoogleraar Vegetation and agricultural land use survey, verbonden aan ITC Enschede.

Re:ageer