Wetenschap - 18 juni 2009

MODERNE LANDBOUW DESASTREUS VOOR ECUADOR

Wat begon als een schoolvoorbeeld van modernisering van de landbouw, is gestrand in economisch verval en ernstige schade aan de gezondheid van de bewoners van Carchi, een noordelijke provincie van Ecuador. Het gebied is ten onder gegaan aan de schade die de modernisering met zich meebracht, blijkt uit onderzoek van dr. Stephen Sherwood.

Bij driekwart van de boerenbevolking in de Ecuadoraanse provincie Carchi is neurologisch letsel vastgesteld als gevolg van giftige pesticiden.
Bij driekwart van de boerenbevolking in de Ecuadoraanse provincie Carchi is neurologisch letsel vastgesteld als gevolg van giftige pesticiden.

Foto: CIP

De modernisering van de landbouw in de bergachtige provincie Carchi, in het noorden van Ecuador, was een doorslaand succes. Vanaf de jaren zestig voerde de overheid een grootschalige en succesvolle landhervorming door, waardoor boeren land in eigendom kregen. Er waren vruchtbare bodems, goed opgeleide boeren en een goed werkende markt, waardoor aardappels geëxporteerd konden worden. Boeren adopteerden nieuwe aardappelvariëteiten en gebruikten moderne kunstmest en bestrijdingsmiddelen, daartoe aangezet door voorlichters en onderzoekers van nationale en internationale onderzoeksinstellingen. Met groot succes. In de jaren zeventig nam de productie van aardappels snel toe. En in de vroege jaren tachtig produceerde Carchi bijna de helft van het nationale volume op minder dan een kwart van het nationale oppervlak voor aardappelproductie. Maar het bleef niet goed gaan. In de jaren negentig nam de productiviteit af, en vervielen veel boeren tot armoede en trokken naar de stad. In zijn promotieonderzoek concludeert dr. Stephen Sherwood dat Carchi ten onder is gegaan aan de modernisering. Sherwood werkte elf jaar in Carchi, als onderzoeker en bij een ontwikkelingsorganisatie. De tractoren en de intensievere teelt veroorzaakten bodemerosie, waardoor ook de kunstmest wegspoelde. En de monocultuur van nieuwe aardappelvariëteiten vroeg om steeds meer pesticiden. Inmiddels is bij driekwart van de boerenbevolking neurologisch letsel vastgesteld door blootstelling aan giftige pesticiden. Als gevolg van de ecologische schade nam ook de productiviteit af. Omdat bovendien de prijs van kunstmest en pesticiden steeg, terwijl de prijs van de aardappels daalde, is ook het economisch succes van Carchi verbleekt. Terwijl Carchi aanvankelijk werd aangehaald als voorbeeld van succes, is het nu een schoolvoorbeeld geworden van waar ondoordachte modernisering toe kan leiden. Sherwood maakt geen verwijten aan het adres van individuele boeren of bijvoorbeeld de verkopers van pesticiden. ‘Het komt door het systeem, waarin de producent niet meer weet wie de consument is. Daardoor kiest de producent niet meer de kant van de eigen buren, van de gemeenschap en het milieu, maar de kant van de onbekende consument in verre exportmarkten. Dat noem ik georganiseerde onverantwoordelijkheid.’ Dat systeem moet volgens Sherwood doorbroken worden, en dat kan alleen door lokaal gestuurde oplossingen. ‘Het probleem is begonnen doordat mensen van buitenaf adviezen gaven en veranderingen doorvoerden. Een voorwaarde voor de oplossing is dat buitenstaanders juist geen oplossingen meer aandragen, maar zich beperken tot vragen stellen. Dat is ook de rol van de wetenschap, een rol die we uit het oog verloren zijn.’ / Joris Tielens Dr. Stephen Sherwood promoveerde op 8 juni op het proefschrift Learning from Carchi: Agricultural Modernisation and the Production of Decline, bij prof. Niels Röling, emeritus hoogleraar Landbouwkennissystemen in ontwikkelinglanden en prof. Cees Leeuwis, hoogleraar Communicatie en innovatiestudies.

Re:ageer