Wetenschap - 15 november 2012

MKZ: liever noodvaccinatie dan ruimen

Massaal ruimen roept te veel emotie op.
Gevolgen noodvaccinatie voor de export zijn te overzien.

Maart 2001: demonstrerende boeren in Kootwijkerbroek verzetten zich tegen de ruiming van hun bedrijf.


In  2001 werden 260.000 dieren in Nederland geruimd om een uitbraak van MKZ bij koeien, varkens, geiten en schapen in te dammen. Het massaal doden van gezonde dieren riep echter veel emotie op. Daarom besloot de regering in 2007 de aanpak te wijzigen. In plaats van te ruimen moet de verspreiding van een infectie voortaan worden tegengegaan door noodvaccinatie. Het Centraal Veterinair Instituut (CVI) rekende in de opdracht van het ministerie de gevolgen van ruimen en vaccineren door. Een van de onderzoekers was Jantien Backer.
Wat werkt het beste?
'Als je veebedrijven in een straal van twee kilometer rond een besmet bedrijf vaccineert, werkt dat even goed als het ruimen van bedrijven in een straal van een kilometer, zo blijkt uit ons onderzoek. Daarbij gaat het alléén om de omliggende bedrijven. Op de bedrijven waar de besmetting is geconstateerd moeten de dieren wel worden geruimd, in beide gevallen.'
Denemarken kiest voor ruimen en Deense onderzoekers meldden dit jaar dat ruimen beter is dan noodvaccinatie. Hoe kan dat?
'We kennen het Deense onderzoek. In Denemarken liggen de veebedrijven meer verspreid dan in de Nederlandse concentratiegebieden, waardoor het virus minder snel spreidt en ruimen minder dieren en geld kost. Bovendien is noodvaccinatie altijd ongunstig voor je exportpositie. Bij ruiming schrijft de EU voor dat je drie maanden na de laatste besmetting weer dieren en vlees mag exporteren, bij noodvaccinatie is dat zes maanden. Denemarken exporteert veel meer vlees en dieren naar buiten de EU dan Nederland. Dat maakt de keuze voor noodvaccinatie extra kostbaar.'
Hoe komt de optelsom uit voor Nederland?
'De economische inschatting van het LEI voor de Nederlandse situatie laat zien dat de totale kosten van vaccineren ongeveer even hoog zijn als bij ruimen. Bij vaccineren is de verkoopprijs van de producten van gevaccineerde dieren lager, maar heb je meer vlees, want bij ruiming worden de dieren vernietigd. Bovendien is bij vaccinatie de kans kleiner dat de situatie uit de hand loopt.'
Hoeveel kans is er op een nieuwe MKZ-uitbraak?
'De EU is MKZ-vrij. De MKZ-uitbraak in Engeland in 2007 werd veroorzaakt door  een virus uit het lab. In andere delen van de wereld is MKZ nog wel endemisch, in Turkije bijvoorbeeld wordt op grote schaal gevaccineerd om op termijn MKZ-vrij te worden. Als die strategie slaagt, kun je stoppen met vaccineren en alleen in noodgevallen de dieren inenten, zoals Nederland doet.'

Re:ageer