Wetenschap - 12 maart 2009

MEER VERZADIGD VET IN KOEMELK

De afgelopen vijftien jaar zijn de Nederlandse koeien meer verzadigde, ongezondere vetten gaan produceren in hun melk. Bovendien is het caseïnegehalte waarschijnlijk gedaald. Door te fokken op een aantal specifieke genen, zijn deze ongunstige trends te keren, verwacht ir. Jeroen Heck.
In zijn proefschrift toont Heck aan dat de variatie in de eiwit- en de vetzuursamenstelling van rauwe melk mede te verklaren valt aan de hand van de genetische opmaak van de runderen. ‘Bij de eiwitsamenstelling van de melk is dat wellicht geen verrassing, maar voor de vetzuursamenstelling werd altijd naar het voer verwezen. Nu blijkt dat de verhouding tussen de vetten wel degelijk ook door genetische factoren wordt gestuurd.’
De bevindingen van zijn onderzoek, een uitvloeisel van het Milk Genomics Initiatief, maken de weg vrij om in de runderfokkerij te selecteren op een aantal genen om de kwaliteit van de melk te verbeteren, verwacht Heck. Momenteel wordt bij het fokken bijvoorbeeld gekeken naar het totale vetgehalte van de melk. Dat heeft daardoor een flinke groei doorgemaakt, maar die aanpak is wel van invloed geweest op de samenstelling, ontdekte Heck. De verzadigde vetten profiteerden het meest.
Daarentegen is het gehalte caseïne – een melkeiwit dat onmisbaar is bij kaasmaken - de afgelopen vijftien jaar juist gedaald. Althans dat vermoedt de promovendus, want oude gegevens over dit eiwit waren niet voorhanden. Wel blijkt dat een gen dat gecorreleerd is met een hoge productie aan caseïne, in vergelijking met vijftien jaar geleden minder voorkomt bij Nederlandse melkkoeien. Dat is slecht nieuws voor de kaasfabrieken, die de helft van de melkplas verwerken.
Door gerichte selectie op genetische factoren is het mogelijk, verwacht Heck, om koeien te fokken die melk produceren met een verbeterde vetzuursamenstelling, of waar efficiënter kaas van kan worden gemaakt. ‘Het voer speelt daarbij natuurlijk ook een belangrijke rol. Door de kennis over voer en DNA te combineren, kunnen we grote stappen maken.’ / Rik Nijland

Jeroen Heck promoveert op vrijdag 13 maart bij prof. Johan van Arendonk, hoogleraar Fokkerij en genetica, en prof. Toon van Hooijdonk, bijzonder hoogleraar Zuivelkunde.

Re:ageer