Wetenschap - 6 september 2007

Leghennen moeten alleen nog dochters krijgen

De Animal Sciences Group denkt dat het mogelijk is om leghennen uitsluitend of grotendeels eieren met vrouwelijke embryo’s te laten leggen. Op die manier kan mogelijk worden voorkomen dat in Nederland jaarlijks tientallen miljoenen eendagshaantjes moeten worden gedood.

1247_nieuws.jpg
Het seksen en doden van eendagskuikens roept veel maatschappelijke weerstand op, en daarom ging ASG in opdracht van landbouwminister Verburg op zoek naar andere oplossingen. ‘De meest elegante oplossing is natuurlijk als er bij de leghenopfok alleen nog vrouwelijke embryo’s ontstaan’, zegt dr. Henri Woelders, eerste auteur van het onderzoeksrapport Alternatieven voor doding van eendagskuikens.
Die oplossing is volgens Woelders niet alleen theoretisch, want er zijn aanwijzingen dat hennen onder bepaalde omstandigheden meer eicellen kunnen aanmaken met een geslachtschromosoom van het type W. Dan ontstaan er veel minder vaak mannelijke embryo’s. Bij vogels zijn de mannen namelijk homogameet (ZZ) en de vrouwen heterogameet (ZW), precies omgekeerd als bij zoogdieren.
Hoe hennen de geslachtsontwikkeling van hun nakomelingen aansturen is nog niet precies bekend, maar Woelders denkt dat inzicht in de achterliggende mechanismen verschuivingen in de geslachtsverhouding van gelegde eieren mogelijk maken. Hiervoor is wel fundamenteel onderzoek nodig dat meerdere jaren zal vergen.
Een andere oplossing is volgens Woelders geslachtsbepaling door metingen aan bijvoorbeeld geslachtshormonen, direct nadat een bevrucht ei is gelegd. Nu kan dit pas vanaf dag dertien. ‘Als je dat kan terugbrengen naar dag nul, kan je mannelijke eieren gewoon verwerken in eiproducten’, aldus Woelders.
Een derde alternatief dat in het rapport wordt besproken is sekseomkering. Dit zou kunnen door natuurlijke sekseomkeringsmutanten op te sporen waarbij de ‘mannelijke’ ZZ-embryo’s zich in het ei tot vrouwelijke kuikens ontwikkelen. Zulke ‘hennen’ kunnen waarschijnlijk ook eieren leggen. Vooralsnog is dit wel vooral een theoretische oplossing. Spontane genetische sekseomkering is nog niet bij vogels beschreven en gezien de ingewikkelde geslachtsontwikkeling lijkt de kans hierop ook klein.
Minister Verburg heeft ASG en het Rathenau Instituut nu gevraagd de verschillende alternatieven maatschappelijk en ethisch te toetsen.

Re:ageer