Wetenschap - 9 september 2010

Leemans krijgt handen vol aan IPCC-advies

Het klimaatpanel IPCC moet zorgvuldiger te werk gaan bij het opstellen van de klimaatvoorspellingen, adviseerde de Inter Academy Council (IAC) onlangs. ‘Dit rapport heeft grote gevolgen voor mij’, zegt de Wageningse hoogleraar Milieusysteemanalyse Rik Leemans.

ipcc-cartoon.jpg
Leemans en zijn Wageningse collega Pavel Kabat zijn voor het komende rapport van het IPCC beide benoemd tot review editor van het IPCC en hebben allebei bijgedragen aan eerdere rapporten. Leemans: 'Het beoordelingsproces verloopt als volgt: De auteurs beoordelen alle wetenschappelijke literatuur over de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering en de mogelijke maatregelen ertegen. Daartoe spitten zij duizenden wetenschappelijke artikelen door en gebruiken data van instituten als KNMI, FAO en Wereldbank. De auteurs vatten al die artikelen samen in tienduizend woorden tekst. De eerste draft gaat voor commentaar naar collega-wetenschappers. Per pagina tekst komen er ruim vijftig pagina's commentaar terug. Als review editor moet ik zorgen dat al het commentaar transparant wordt verwerkt en dat de samenvattingen consistent zijn met de onderliggende tekst. Bovendien moeten we alle statements goed controleren: zijn die werkelijk terug te voeren op wetenschappelijke artikelen? Dat vergt meer tijd.'
Fouten
Tijdens dit proces kunnen fouten optreden. Daarom adviseert de IAC dat het IPCC de procedures strakker naleeft en de klimaatconclusies beter toelicht. Leemans: 'Het gaat dus niet om fouten, de wetenschap staat buiten kijf. Er is inmiddels twaalf keer onderzoek gedaan naar vermeende fouten in IPCC-rapporten en steeds blijken de aantijgingen onterecht. Wat wel speelt: soms zijn de conclusies in het klimaatrapport niet helder traceerbaar. Ook daar kunnen we als editors bij helpen. Ik ben tevreden met het rapport van IAC, het is een heel afgewogen advies.'
Afwijkende meningen
De review editors van het IPCC moeten voortaan ook beter beoordelen of afwijkende meningen en controverses goed worden weergegeven in de rapporten, adviseert het IAC. 'Het werkproces kan inderdaad beter', reageert Leemans. 'De procedures zijn twintig jaar oud, die moeten worden vernieuwd. Het IPCC-kantoor bestaat maar uit drie mensen en heeft zeer inadequaat op de kritiek gereageerd. Dat moet inderdaad professioneler.'
Elke extra controle zal zeer zeker nuttig zijn, maar kost wel tijd. Het totale proces om tot een IPCC-rapport te komen, kost ruim 150 miljoen euro aan werkuren van de honderden wetenschappers. Die doen dat nu nog vrijwillig. Ik stop veel tijd in het IPCC-werk en Wageningen Universiteit betaalt daarvoor mijn salaris.'

Re:ageer