Wetenschap - 1 januari 1970

Landbouwuniversiteit van Lublin wil graag samenwerken

Landbouwuniversiteit van Lublin wil graag samenwerken


Poolse bruid voor Wageningen heeft geen geld maar veel enthousiasme

De naderende toetreding van landen in Midden-Europa tot de Europese Unie
(EU) heeft ook voor Wageningen UR gevolgen. Deelname van die landen in
onderzoeksvoorstellen bij de EU helpt bijvoorbeeld bij het krijgen van
miljoenen euro’s aan onderzoeksgeld. Veel landbouwuniversiteiten in
bijvoorbeeld Polen, Hongarije en Tsjechië hebben daarom al bezoek gehad van
buitenlandse universiteiten. Wb-redacteur Joris Tielens stak zijn licht op
bij de beoogde Poolse bruid van Wageningen: de Landbouwuniversiteit van
Lublin in Oost-Polen.

De Landbouwuniversiteit – Akademia Rolnicza – van Lublin telt 6500
studenten en nog drieduizend studenten die een avondstudie doen. En dat
aantal groeit. Toch is de universiteit een kleintje tussen de andere
universiteiten in Lublin, waar in totaal 57 duizend studenten studeren. Het
is nog zomervakantie, dus de grijze flatgebouwen van de universiteit, die
voldoen aan ons vooroordeel over Oost-Europa, zijn uitgestorven. De
universiteit heeft 750 docenten en onderzoekers werken in vijf faculteiten
in de klassieke landbouwwetenschappen: land- en tuinbouw, veefokkerij en
diergeneeskunde, biologie en landbouwmechanisatie. In de heuvelachtige
omgeving van Lublin heeft de universiteit vier proefbedrijven en vijf
proefvelden met een oppervlakte van 2500 hectare. Aan areaal geen gebrek.

Wageningen UR heeft plannen voor samenwerking met deze universiteit. En
prof. Leszek Mosçicki, een vlotte, goed Engels sprekende man, is de
aangewezen persoon om onderzoekers, docenten en ook journalisten uit
Wageningen met enthousiasme te ontvangen. Hij heeft al jarenlang contacten
met Wageningen, maar ook met bijvoorbeeld de universiteit van Groningen.
Hij is hoogleraar in de mechanische verwerking van agrarische producten en
daarnaast verdient hij bij als consultant voor bedrijven. Want het salaris
van een hoogleraar is in Polen amper genoeg om van te leven. Mosçicki heeft
een interview met de rector geregeld om te laten zien dat zijn enthousiasme
gedeeld wordt door het universiteitsbestuur. En prof Zdzisław Targoński,
die pas een jaar rector is, neemt de tijd om de plannen die zijn
universiteit heeft met Wageningen UR op te sommen.
Lublin is partner van Wageningen UR in zes Zesde Kader programma’s van de
Europese Unie. Voor de landbouwuniversiteit van Lublin is het lastig, legt
de rector uit, om zelfstandig deel te nemen in die grote programma’s. Het
ontbeert ze aan de netwerken en de ervaring met de formaliteiten die
daarvoor nodig zijn. Eerste belangrijke winstpunt voor Lublin: de
Wageningse accountmanager voor de EU, Willem Wolters, stond Lublin bij het
inschrijven op die programma’s met raad en daad bij. Waarvoor dank,
benadrukken de rector en Mosçicki. Verder onderhoudt Mosçicki contact met
verschillende Wageningse onderzoekers. Zo gaan dit najaar Wageningse
wetenschappers naar Lublin om cursussen te geven. Eén over de maatregelen
die Polen aan de grens moet nemen om de kwaliteit van producten te
controleren en één over voedselveiligheid. Beide onderwerpen spelen een
grote rol in de toetreding van Polen tot de EU, omdat Polen dan aan
dezelfde normen moet voldoen als de EU. Daarnaast wil de universiteit in
Lublin met steun van structuurfondsen van de EU een nieuwe proefboerderij
bouwen. Ze hopen dat Wageningen ook daar aan wil deelnemen, waarbij
Wageningse onderzoekers gebruik kunnen maken van de proefvelden. Voordeel
is dat de provincie Lublin al geruime tijd een overeenkomst heeft met de
provincie Gelderland, wat financiering van de EU oplevert en bedrijven uit
Lublin en Gelderland bij elkaar brengt. Tenslotte is de universiteit bezig
een zesde faculteit op te bouwen, een faculteit voor voedingskunde. Advies
van Wageningen UR is welkom, maar ze zoeken ook geld voor het bouwen van
een nieuw gebouw voor de nieuwe faculteit, laat de rector weten.

Kleinschalig

Uitdagingen voor de landbouw en landbouwonderzoek liggen er genoeg in de
omgeving van Lublin. Anders dan in het westen van Polen, waar de landbouw
grootschaliger en moderner is, is de gemiddelde boer in het oosten van het
land, rondom Lublin, nog erg kleinschalig. Regelmatig zie je langs de kant
van de weg een oude vrouw met een stapeltje appels of tomaten om die te
verkopen. Of een jongetje wiens taak het is op de enige koe van het gezin
te passen. De collectivisatie van de landbouw die Stalin probeerde door te
drukken is in Polen niet gelukt, vertelt Mosçicki met enige trots in de
stem. ,,Polen zijn vechters. We hebben ons altijd verzet.’’ In bijvoorbeeld
de Oekraïne, wat grenst aan de regio Lublin, is de collectivisatie wel
geslaagd, met dramatische gevolgen. De opbrengst werd onder dwang naar
Rusland afgevoerd waardoor in de winter van 1932 een geschatte vijf miljoen
Oekraïners de hongerdood stierven. Later was de landbouw daar echter wel
goed gemechaniseerd en werd de Oekraïne de graanschuur van de regio. In
Polen is het zover nooit gekomen, waardoor ook nu nog de gemiddelde boer in
de regio rond Lublin, in het oosten van Polen, een klein areaal heeft van
soms maar twee hectare. ,,Er zijn veel te veel boeren’’, zegt Mosçicki. Ook
de afzet van producten laat nog veel te wensen over. Met EU geld is er
naast Lublin een grote veiling met moderne koeling gebouwd, maar de boeren
produceren te weinig om het daar af te zetten. Daarom rijden ze hun
producten naar de marktplaats naast het veilinggebouw, en verkopen hun
kolen of aardbeien zelf aan lokale afnemers. Van export naar het buitenland
is dus geen sprake. En de boeren zijn te klein om investeringen te kunnen
doen. Toch zijn er ook mogelijkheden, zegt Mosçicki. Boeren hebben geen
geld voor bestrijdingsmiddelen of kunstmest en produceren daarom bijna
allemaal biologisch. Daar is vraag naar in het westen, vooral omdat de
Poolse boeren veel goedkoper produceren dan biologische boeren in
bijvoorbeeld Nederland. Een van de hoogleraren van de landbouwuniversiteit
in Lublin heeft bijzondere interesse in biologische landbouw en is
voorzitter van de Poolse organisatie voor biologische landbouw. Hij werkt –
in alweer een EU-project – aan de verbetering van de biologische landbouw
in Polen en het opstellen van een keurmerk voor producten, zodat ze
geëxporteerd kunnen worden. Mosçicki en de rector zien hier kansen voor
samenwerking met Wageningen.

‘Hij zei ja’
Naast Lublin zijn er nog vijf andere landbouwuniversiteiten in Polen. De
grootste staat in de hoofdstad Warschau, en die universiteit heeft ook de
meeste contacten met buitenlandse universiteiten. Dat is een probleem voor
Lublin. Mosçicki: ,,Lublin is onbekend, iedereen denkt het eerst aan
Warschau als ze aan Polen denken.’’ Terug in Wageningen bevestigt Willem
Wolters dat alle buitenlandse universiteiten naar Warschau gaan. Maar, zegt
Wolters, juist het feit dat Lublin nog niet zo veel contact met andere
universiteiten heeft maakt het een aantrekkelijke partner voor Wageningen
UR. De rurale regio, het feit dat het dicht in de buurt van de grens met
Oost-Europese landen zoals de Oekraïne ligt, het contact dat al bestaat met
de provincie Gelderland en de bestaande informele contacten zijn andere
redenen voor de Wageningse interesse in deze kleine universiteit in Lublin.
,,Maar het is maar één van de partners waar we interesse in hebben,’’ zegt
Wolters. Ook in Hongarije wil Wageningen bijvoorbeeld de contacten warm
houden. De beurt is nu aan de Wageningse kenniseenheden om te laten weten
of ze interesse hebben in samenwerking met Lublin. Daarna zou de raad van
bestuur kunnen beslissen over investeringen in verdere samenwerking.
Wolters ziet zelf wel veel kansen in Lublin. ,,Hoe vaak wordt je gevraagd
mee te denken over het opzetten van een nieuwe faculteit voor voeding? We
kunnen daarin veel van onze ideeën kwijt en daar later voordeel van
hebben.’’ De Wageningse interesse werd bevestigd door rector prof. Bert
Speelman, die begin dit jaar op bezoek kwam in Lublin. ,,Hij zei ja tegen
ons’’, zegt Mosçicki glunderend.

Gebrekkig

Problemen zijn er in Lublin ook, beamen Targoński en Mosçicki. In de eerste
plaats kampt de rector met een structureel te kort aan geld voor onderzoek,
zegt hij. Derdegeldstroom financiering is er nauwelijks, en financiering
van de overheid gaat vooral richting onderwijs. Als het academische niveau
van de universiteit onder doet voor dat van Wageningen - ,,Wageningen is
het beste dat er is’’ – dan ligt dat volgens hen vooral aan gebrek aan
geld. Het budget van de universiteit is inderdaad, ook per medewerker
gerekend, een schijntje van dat van Wageningen UR.
Een ander probleem is het gebrekkige Engels van de Polen. Wie
internationaal wil samenwerken moet zich toch tenminste verstaanbaar kunnen
maken. Vroeger was Russisch de belangrijke buitenlandse taal voor Polen, nu
is het Engels. De rector zegt dat het Engels van jonge studenten daarom
beter is geworden de laatste jaren.. Toch lijkt dat tegen te vallen. Wie
belt naar de universiteit krijgt pas na acht keer doorschakelen iemand die
Engels kan aan de lijn. Of krijgt dan in het Pools te horen dat er niemand
is die Engels kan. Ook op straat in Lublin is Engels noch Duits een veel
gesproken taal, en twee studenten voor de ingang van de universiteit kijken
wat meewarig aan ze in het Engels aangesproken worden. Rector Targoński,
die zelf soms naar woorden moet zoeken en dan vertwijfeld Mosçicki
aankijkt, is zich bewust van het taalprobleem en zegt te willen investeren
in taalcursussen voor studenten. Geld voor goede docenten Engels heeft hij
echter niet.

Joris Tielens

Fotobijschriften:
Prof. Leszek Mosçicki [in wit pak] en rector Zdzisław Targoński: ,,Rector
Bert Speelman zei ja tegen ons’’.

Lublin heeft een flink areaal aan proefvelden buiten de stad, waar ook
Wageningen UR gebruik van kan gaan maken | Foto’s Joris Tielens

Re:ageer