Wetenschap - 30 november 2006

Lama’s strijden tegen MKZ

Fragmenten van lama-antilichamen bieden proefdieren wel enige bescherming tegen het MKZ-virus, maar kunnen niet voorkomen dat de dieren na besmetting ziek worden. Dat schrijft dr. Michael Harmsen van de Animal Sciences Group in Veterinary Microbiology. De onderzoeker werkt nu aan een complex van twee fragmenten van lama-antilichamen.

‘Stel: er breekt een nieuwe MKZ-epidemie uit’, zegt Harmsen. ‘Het is zaak dieren snel te beschermen. Dat kan met vaccins, maar het kan tot twee weken duren voordat die aanslaan. Injecties met antilichamen kunnen dan uitkomst bieden. Antilichamen beschermen dieren direct.’
Antilichamen zijn eiwitten die door immuuncellen worden aangemaakt. Zijn die immuuncellen eerder in contact gekomen met een virus, dan maken ze eiwitten die het virus herkennen en onschadelijk maken zodra dat het lichaam in komt.
In Lelystad werken onderzoekers al jaren aan antilichamen die uit de immuuncellen van lama’s komen. Deze antilichamen zijn eenvoudig en daardoor makkelijk na te maken. ‘De antilichamen die wij gebruikten zijn gemaakt door gistcellen’, zegt Harmsen. ‘In de gistcellen hebben we genetisch materiaal gebracht dat uit de immuuncellen van lama’s komt. We hebben hier een paar lama’s die zijn gevaccineerd tegen MKZ, en antilichamen tegen het virus aanmaken.’
De gistcellen produceren niet het hele antilichaam, alleen het stukje van het antilichaam dat het MKZ-virus herkent. In de experimenten van Harmsen neutraliseerden de fragmenten het virus, maar konden niet voorkomen dat de dieren uiteindelijk toch ziek werden.
‘De fragmenten pakten de virusdeeltjes in, maar zorgden er niet voor dat het lichaam het complex van virus en lama-fragment vervolgens afvoerde’, zegt Harmsen. ‘Dat zouden de lichaamseigen antilichamen van de proefdieren wel doen. Daarom werken onze fragmenten niet goed genoeg. Kennelijk hebben we volledige antilichamen nodig om afdoende bescherming op te wekken. Dat hebben we van dit onderzoek geleerd.’
Die constatering betekent niet dat Harmsen en zijn medewerkers het bijltje erbij neergooien. Inmiddels werken ze aan een nieuwe technologie op basis van een groter complex van lama-antilichamen.

Re:ageer