Wetenschap - 14 november 2002

LS: Wel bezuinigen

LS: Wel bezuinigen

De universitaire wereld schreeuwt moord en doodslag vanwege de opgelegde overheidsbezuinigingen. De kwaliteit van het universitaire onderwijs zou in groot gevaar zijn, studenten protesteren en krijgen daarvoor het fiat van universitaire bestuurders. Maar is het allemaal wel zo dramatisch? Er zijn vele maatschappelijke noden, allerlei sectoren bedelen om meer geld. Er moeten dus prioriteiten worden gesteld. Zou die hoge kwaliteit van het wetenschappelijk onderwijs, die we allemaal zo nodig vinden, niet op een andere manier kunnen worden gerealiseerd?

Wanneer de universiteiten nu eens zouden stoppen met allerlei prestigieuze nieuwbouwprojecten en zouden besluiten prachtige gebouwen als het Biotechnion nog enige tientallen jaren te blijven gebruiken? De WUR predikt toch duurzaamheid? Men zou zich eens wat minder de wet moeten laten voorschrijven door ARBO of brandweer? Dit zijn organisaties die op grond van soms absurd strenge regelgeving (de asbesthysterie) of minder urgente regelgeving (bepaalde uiterst strenge brandweervoorschriften) de universiteiten 'dwingen' tot het uitvoeren van allerlei mogelijke peperdure bouwtechnische aanpassingen. Zo nodig maken zij mensen maandenlang het werken onmogelijk omdat een norm enigszins is overschreden. Bij velen dringt zich de vraag op of het niet primair zou kunnen gaan om het aanzwengelen van bouwactiviteiten. Regelgeving lijkt min of meer het middel om dit soort doelen te bereiken.

In plaats van nieuwbouw, het treffen van allerlei bouwtechnische voorzieningen op basis van absurde regels, het forceren van dwaze verhuizingen van leerstoelgroepen naar min of meer ten dode opgeschreven instituten, zouden universiteiten er goed aan doen om zeer getalenteerde wetenschappers in dienst te houden of aan te trekken. In ieder geval ze niet met veel geld naar elders te laten vertrekken. De universiteiten, de bastions van verstarde structuren, zouden er goed aan doen allerlei uitgebluste of minder capabele wetenschappers, bijvoorbeeld mensen die de laatste vijf jaar nauwelijks iets zinnigs hebben gepubliceerd te doen afvloeien of minimaal een stuk(je) van hun aanstelling af te nemen. Om zo meer jong talent een kans te geven, meer Aio's en PhD-studenten aan te trekken en beter te begeleiden, en die mensen in te zetten bij de opleiding van de MSc-studenten. De kwaliteit van het universitair onderwijs zou zo aanzienlijk verbeteren.

Wanneer men nu ook eens flink het mes zou zetten in het aantal opleidingen. Spoedig zal blijken dat inderdaad een aanzienlijk aantal (mode)opleidingen met bijhorende staf, eerder op een HBO thuishoort dan op een universiteit ... of wellicht maar beter helemaal kan verdwijnen, omdat er nauwelijks maatschappelijke behoefte aan bestaat; het kretologie is! Zelf zal de universiteit er niet aan beginnen, want wie zou het moeten doen? Het clubje leerstoelhouders? Pas wanneer iemand met emeritaat gaat, wordt bekeken of het continueren van de betreffende leerstoelgroep wel of niet gewenst is. Een belachelijke, achterlijke, situatie.

En zou niet eens moeten worden bekeken in hoeverre allerlei instituten, secties van instituten en individuele wetenschappers hun fraaie beloften en toezeggingen inlossen? Te pas en te onpas beloven wetenschappers gouden bergen. Wanneer het geld eenmaal binnen is, heeft men al weer iets anders bij de kop en komt men met een nieuwe utopische belofte. Er wordt ongetwijfeld heel veel zinnigs gedaan aan de WUR, maar daarnaast ook veel dat weinig of niets voorstelt en wellicht zelfs op valse illusies berust. En ook hiervoor probeert men jonge mensen binnen te halen om op te leiden; het is 'all business'. Juist daar moet de universiteit een eind aan maken. Pas dan hebben we een garantie dat de universiteit borg staat voor wetenschappelijk hoogwaardige opleidingen.

Gatze Lettinga,

Emeritus hoogleraar milieutechnologie

Re:ageer