Wetenschap - 5 september 2002

LS: Wageningen Wordt Wakker! Wordt de universiteit geWURgd?

Wageningen Wordt Wakker!

Wordt de universiteit geWURgd?

De integratie van de universiteit met DLO is door de vorming van de Kenniseenheden organisatorisch vrijwel voltooid. Voor de buitenwereld dreigt de universiteit echter steeds onzichtbaarder te worden. Uit imago-onderzoek (Rapport Wageningen Universiteit d.d. 6 april 2000, opgesteld door Interview-NSS) blijkt dat veel VWO-leerlingen en hun ouders de universiteit nog steeds kennen als 'Landbouwuniversiteit Wageningen', waarbij 'landbouw' heel beperkt ge?nterpreteerd wordt en over het algemeen negatieve associaties oproept. De integratie met de Dienst Landbouwkundig Onderzoek bevestigt eerder dit ongewenste landbouwimago, dan dat het leidt tot bijstelling ervan. Bovendien dreigt het accent op het gebied van studentenwerving, voorlichting en PR te verschuiven van de Universiteit als geheel naar de Kenniseenheden. De decentralisatie van voorlichtingsactiviteiten tast de zichtbaarheid en profilering van Wageningen Universiteit aan en heeft grote negatieve gevolgen voor de werving van toekomstige studenten. Als de universiteit wil overleven zal het roer snel omgegooid moeten worden: naar buiten toe minder als kenniseenheden en meer als universiteit profileren.

De integratie van Wageningen Universiteit met DLO heeft geleid tot een organisatiestructuur, waarbij een structureel spanningsveld is ingebouwd, waaraan tot nu toe onvoldoende aandacht is geschonken. Het universitaire onderwijs en onderzoek is georganiseerd in opleidingsprogramma's, onderwijsinstituten (owi's) en onderzoekscholen (ozi's). Deze onderwijs- en onderzoekprogramma's zijn kenniseenheiddoorsnijdend en vormen de horizontale elementen in de 'matrix-structuur'. De onderwijsinstituten en onderzoekscholen zijn verantwoordelijk voor het opstellen, vernieuwen en voor de kwaliteitsbewaking van de onderwijs- en onderzoekprogramma's. Voor de herkenbaarheid en de profilering van de universiteit zijn deze opleiding- en onderzoekprogramma's essentieel. De leerstoelgroepen binnen de departementen of kenniseenheden zijn de aanbieders van specifieke expertise, die op het niveau van de opleidingen en onderzoekscholen gebundeld wordt in samenhangende, integrerende programma's. Vanuit de universitaire optiek bezien vormen de kenniseenheden de kennisreservoirs, waaruit de owi's en ozi's kunnen putten. De integratie van leerstoelgroepen en DLO-instituten op gelijksoortige werkvelden is een zinvolle zaak en kan de efficiency bevorderen en de interactie tussen fundamenteel, strategisch en toepassingsgericht onderzoek bevorderen. Voor de profilering van de universiteit naar buiten toe zijn de kenniseenheden echter van ondergeschikt belang.

De DLO-instituten vallen over het algemeen veel beter samen met de kenniseenheden en hebben logischerwijs juist belang bij de profilering van de verticale elementen in de matrixstructuur: de kenniseenheden.

Zie hier het spanningsveld dat in de nieuwe structuur van Wageningen UR is ingebakken: is de Universiteit voor haar profilering als geheel vooral afhankelijk van de horizontale lijnen van de matrixstructuur (kenniseenheiddoorsnijdende onderwijs- en onderzoekprogramma's), DLO lijkt vooral gebaat bij het op de kaart zetten van haar A-merken via de verticale lijnen van de matrixstructuur.

Het is niet erg dat er een spanningsveld bestaat, maar dit spanningsveld zal door alle betrokken partijen wel moeten worden herkend en erkend, zodat gezocht kan worden naar een evenwichtige oplossing, die recht doet aan de belangen van beide partijen. Immers de universiteit zal zich anders naar buiten toe willen profileren dan DLO. Door de vorming van de Kenniseenheden, de invoering van integraal management en het bestuurlijke adagium decentraal tenzij (waarbij met decentraal de kenniseenheden worden bedoeld en NIET de owi's en de ozi's) worden de verticale lijnen van de matrix versterkt, terwijl de horizontale lijnen steeds minder goed zichtbaar worden. Op deze wijze leidt de integratie van de universiteit en DLO tot een organisatiestructuur die niet aansluit bij de organisatiestructuur van het universitaire onderwijs en onderzoek en dreigt de universiteit langzaam te worden geWURgd.

Namens de ABVAKABO or-fractie,

Johan Feenstra

Re:ageer