Organisatie - 30 oktober 2008

LEGITIEM AAPJES KIJKEN

Geen enkele presidentsverkiezing krijgt zoveel aandacht als de Amerikaanse.
De Nederlandse media doen al twee jaar uitgebreid verslag van de strijd die op 4november zijn ontknoping krijgt. ‘Het lijkt of de mensen hier er meer over praten dan daar’, vertelt een Wageningse student die net terug is uit de VS. Net als andere Wageningse America watchers kan ze de fascinatie goed begrijpen.

achtergrond_0_164.jpg
Barack Obama en John McCain die elkaar voor rotte vis uitmaken, dat is sensatie. En daar houden mensen van. Logisch dus dat de verkiezingsstrijd in de Verenigde Staten zoveel aandacht krijgt in Nederland. Maar volgens Wageningse studenten in Amerika en Amerikanen die aan Wageningen Universiteit studeren of werken, is sensatiezucht niet de belangrijkste verklaring. Ze wijzen vooral op de grote invloed die de VS hebben op de rest van de wereld.
Neem de kredietcrisis, zegt Jolien Veneman. ‘Nederland is voor haar welvaart toch deels afhankelijk van de VS, dus een president die op dat gebied de juiste beslissingen neemt is ook voor ons erg belangrijk.’ De masterstudent Animal Sciences vertrok anderhalve maand geleden voor een stage naar Little Rock, Arkansas, waar oud-president Bill Clinton als gouverneur woonde. ‘De Republikeinen zijn tegen staatsbemoeienis, maar dat is waarschijnlijk wel wat de wereldeconomie nodig heeft. Er moet iets gebeuren aan de overconsumptie en schuldenlast in de VS.’
Sarah Southwold, een Amerikaanse die al jaren bij de leerstoelgroep Rurale ontwikkelingssociologie werkt, heeft nog twee voorbeelden. ‘Als Bush in 2000 niet had gewonnen, dan kun je je afvragen of de Verenigde Staten Irak waren binnengevallen.’ De Nederlandse overheid steunde de invasie als één van de weinige landen in Europa, zo merkt Southwold fijntjes op. ‘Het beleid in Amerika heeft dus ook invloed op het Nederlandse overheidsbeleid en het leven van Nederlanders. Ook het opzijschuiven van milieuverdragen door Bush, zoals bij het Kyotoprotocol, heeft gevolgen voor ons allemaal.’

NATUUR IN ALASKA
‘Als McCain wint zal er waarschijnlijk weinig aandacht zijn voor klimaatverandering in Amerika, en zal het natuurschoon in Alaska onherstelbaar beschadigd worden’, reageert Lineke Woelders vanaf haar stageplek in het overwegend Republikeinse Idaho. Ook Andrew Ofstehage, sinds twee maanden student Management of Agro-ecological Knowledge and Social Change (MAKS) en Obama-stemmer, ziet grote verschillen. ‘Als Obama wint zal de VS troepen terugtrekken uit het buitenland, in Amerika de sociale zekerheid vergroten en gezondheidszorg toegankelijker maken, en meer geld vrijmaken voor duurzame initiatieven als natuurbehoud, biologische landbouw, en wind- en zonne-energie. McCains beleid lijkt veel op dat van Bush.’
Dat de nieuwe president drie rechters in het Amerikaanse Hooggerechtshof moet benoemen tijdens zijn termijn, is ook belangrijk, vindt Michael Grossman. ‘Zij spelen een belangrijke rol in de vorming van de wetten.’ De Amerikaan komt al 22 jaar regelmatig naar Wageningen als fellow van de onderzoeksschool voor dierwetenschappen WIAS, en is – ondanks de in zijn ogen onnodig lange aanloop – erg geïnteresseerd in deze verkiezingen en de kandidaten. Hij laat liever in het midden op wie hij gaat stemmen. Maar zijn laatste opmerking lijkt rechtstreeks afkomstig uit de campagne van de democraten: ‘Dit land heeft een kans om een andere koers te gaan varen’.

GESCHIEDENISLES
Veel Amerikanen hebben ondertussen maar nauwelijks in de gaten dat wat zij besluiten invloed heeft op de wereld. Die indruk heeft althans Hella van Asperen. De masterstudent Soil Science was de eerste helft van dit jaar op stage in de VS. ‘Toen ik op Supertuesday de uitslag op CNN bekeek, keken mijn huisgenoten me meewarig aan en vroegen of de tv wat zachter mocht. Eén huisgenoot vertelde ook dat ze expres niet ging stemmen omdat dan je actuele adresgegevens bekend worden, en dan kan je gevraagd worden als jurylid in rechtszaken. Dat kun je niet weigeren, terwijl het je wel een maand kan kosten waardoor je duurbetaalde practica mist of zelfs een jaar over moet doen. En nu ik terug ben, lijkt het of de mensen hier er meer over praten dan in de VS zelf.’ Buiten de campus stonden trouwens wel overal bordjes met Obama, Clinton en McCain in de tuin, vertelt ze. ‘Het was grappig te zien dat in één straat zo verschillend gestemd kan worden.’
Woelders heeft nog een verklaring. ‘De geschiedenislessen in Amerika gaan vooral over de vaderlandse geschiedenis, en dan tot begin twintigste eeuw. Terwijl de oorlogen in Afghanistan en Irak parallellen vertonen met Vietnam. En de Koude Oorlog was medebepalend voor de toestand in Afghanistan. Maar als mensen van niks weten, kun je ze van alles wijsmaken over het nut van oorlogsvoering. Verder is het besef van buitenland anders. China, het Midden-Oosten en misschien Rusland staan op het programma, van andere landen weten ze hier in Idaho eigenlijk niet veel.’
Amerika trekt zich ook niks aan van internationale conventies en mensenrechtenverdragen, merkt Southwold op. ‘Ze gedragen zich als de bullyboys van de wereld. Iedere keer dat ze raketten afvuren op Pakistan krijgen de militaire facties daar meer steun en ondermijnen ze de Pakistaanse overheid.’ Het ‘verbijsterende’ buitenlandbeleid en misstappen als Guantanamo Bay hebben haar vaderland zijn geloofwaardigheid doen verliezen, vindt Southwold. ‘Terwijl het land toch alle kans had om de wereld het goede voorbeeld te geven.’ De universitair docent ziet liever Obama winnen dan McCain, maar Obama’s opmerking dat hij Al Quaida in Pakistan wil aanvallen, baart haar grote zorgen.

RANDZAKEN
Vivian Vreeman, masterstudent Forest and Nature Conservation uit Amerika, gaat stemmen op Obama. Ze vindt het goed dat de Nederlandse media zoveel aandacht besteden aan de verkiezingen, al concentreren ze zich volgens haar te veel op randzaken. ‘Ook in Amerika gebeurt dat. Dat zouden ze niet moeten doen. De lastercampagnes leiden af van onderwerpen waar het werkelijk om gaat, en mensen gaan hun mening baseren op wat kandidaten in het verleden hebben gedaan, ook al is dat voor de verkiezingen irrelevant.’
De lastercampagnes dragen volgens Ofstehage ook niet bij aan de betrokkenheid van Amerikanen bij de politiek. ‘Het is makkelijker om iets uit het verleden van je tegenstander te peuren dan om je eigen beleid uit te dragen’, denkt hij. ‘Maar het vervreemdt de kiezers wel van je.’
Ondanks het belang van de VS voor Nederland en de wereld, vindt Van Asperen de grote Nederlandse aandacht voor de Verenigde Staten opvallend. ‘Verkiezingen en machtswisselingen binnen Europa en in bijvoorbeeld China zijn voor onze economie misschien nog wel interessanter.’ Ook Ofstehage ziet graag aandacht voor andere verkiezingen, zoals die er is voor de presidentsverkiezingen in Zimbabwe. ‘Ghana kiest dit jaar ook een nieuwe president, en begin oktober waren er in Canada verkiezingen.’
De wedstrijd nadert ondertussen zijn ontknoping. Vreeman, Ofstehage, Southwold en Grossman voelen de spanning al stijgen: welke kant gaat de wereld straks op. ‘Verkiezingsdag is altijd spannend’, zegt Vreeman, ‘want het Amerikaanse volk neemt een belangrijk besluit, en je weet nooit wat er gaat gebeuren.’ Ofstehage gaat een nachtje doorhalen met veel koffie om de uitslag live mee te krijgen. Wie er gaat winnen durven ze niet te zeggen. ‘Van eerdere verkiezingen heb ik geleerd dat je het pas zeker weet als de stemmen zijn geteld’, besluit Vreeman.

Re:ageer