Wetenschap - 7 januari 2016

Kwartje voor een plastic tas schrikt consument al af

tekst:
Rob Ramaker
2

Om plasticvervuiling terug te dringen mogen winkeliers sinds 1 januari geen gratis plastic tassen meer weggeven. Maar hoe afschrikwekkend maakt een verkoopprijs de plastic tasjes?

Foto: John McGarvey

Nederlanders gebruiken jaarlijks zo’n 3 miljard plastic tasjes. Een deel daarvan belandt als zwerfaval op straat of komt als ‘plastic soep’ in de oceaan. Om dit tegen te gaan mogen tasjes niet langer gratis worden weggegeven, behalve voor etenswaren. Winkeliers die geen papieren of katoenen tas introduceren, vragen voortaan een klein prijsje. Het advies is 25 cent maar sommige winkels vragen minder. Dat lijkt misschien een kleine barrière, zegt Gerrit Antonides, hoogleraar Economie van consumenten en huishoudens, toch heeft dit waarschijnlijk flinke impact.

Niemand hoeft toch een tasje te laten liggen voor 25 cent of minder?
‘Nee, maar uit de gedragseconomie weten we dat het verschil tussen gratis of een kleine prijs enorm belangrijk is. Gratis aanbiedingen hebben een sterk effect op mensen. Het effect van een prijsverhoging van 0 naar 25 cent is daardoor veel groter dan van 25 naar 50 cent. Bovendien verandert dit de status quo. Eerst kreeg je standaard een tasje en nu niet meer. Ook het veranderen van deze standaard, of default optie, heeft enorme impact. Deze twee aspecten werken nu samen.’

U bent dus optimistisch dat Nederland veel minder tasjes gaat gebruiken?
‘Ja.’

Het verschil tussen gratis of een kleine prijs is enorm belangrijk.
Gerrit Antonides, hoogleraar Economie van consumenten en huishoudens

Deze maatregel wordt opgelegd. Kan dwang daadwerkelijk leiden tot andere normen over het gebruik van plastic tassen?
‘Dat denk ik wel. Het zou goed kunnen dat dit over een jaar ingeburgerd is. Dat we het gedrag internaliseren en onze cultuur hierin verandert. Ik stond zelf laatst bij de bakker en die vroeg al niet meer “wilt u daar een tasje bij”. De overheid had ook bio-afbreekbare tasjes verplicht kunnen stellen, een technologische oplossing. De gekozen oplossing mikt echt op ons gedrag en cultuur.’

Op pakjes sigaretten rust een immer hogere accijns. Toch worden die nog steeds verkocht.
‘Hier geldt wat ik eerder zei over de kracht van een kleine prijs ten opzichte van gratis. Een accijnsverhoging van, ik noem wat, 2 euro 50 naar 5 euro heeft niet meer hetzelfde effect als een stijging van 0 euro naar 2,50. Uiteindelijk is hetgeen je kunt bereiken met zo’n prijsmaatregel natuurlijk beperkt.’

Re:acties 2

  • Ridwan

    Slechte maatregel. Nederland staat al niet bekend om goede service (alles moet snel), en we zijn nu nog meer het braafste jongetje van de klas. Mensen gaan monder kopen, namelijk monder impulsaankopen. En de 25 cent (dat is veel geld bij een minimumloon) verdwijnt in de zakken van de winkelier, die nu ook niet meer hoeft in te pakken. Lekker baantje hoor!

    Reageer
    • GT

      hahaha, braafste jongetje van de klas? Weet niet of je de laatste cijfers gezien hebt, maar NL is 1 van de minst zuinige landen van de EU. En what about zelf een tas meenemen? Dat is gratis waardoor je het immense bedrag van 25 cent niet hoeft te betalen.

  • Jessica

    In een MOOC over marine litter (http://unep.org/training/links/MOOC_MarineLitter.asp) heb ik geleerd dat een kleine prijs ipv gratis leidt tot een enorme reductie van het gebruik van plastic tassen. Als het effect afneemt kan eventueel de prijs verhoogt worden. Goede maatregel dus.

    Reageer

Re:ageer