Wetenschap - 1 januari 1970

Kwaliteit modellen toetsbaar gemaakt

Het bodemmodel PEARL van Alterra en het RIVM is sinds woensdag 26 oktober het eerste model met een status A-kwaliteit. Het is een eerste stap in de kwaliteitsverbetering van de vele modellen en databestanden binnen Wageningen UR, hoopt softwarekwaliteitsmanager dr. Jûnt Halbertsma van Alterra. 'Doen we dat binnen Wageningen UR niet, dan zijn we heel kwetsbaar.' En Wageningen heeft veel modellen.

'Als wetenschappelijk instituut kun je het niet maken dat je gereedschapskist niet op orde is', stelt Halbertsma. Zo gebruikt het Natuur en Milieu Planbureau (NMP) veel modellen van Wageningen UR om in de Natuurbalans en andere rapporten advies te geven over het natuurbeleid. 'Als de kwaliteit van zulke modellen niet aantoonbaar is, dan kan bijvoorbeeld minister Veerman door de Tweede Kamer teruggefloten worden.' En het bodemmodel PEARL wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het opzetten van een systeem waarmee boeren een certificaat kunnen ontvangen voor een goede omgang met bestrijdingsmiddelen. Klopt het model niet, dan kan Wageningen UR rechtszaken van boeren verwachten.
Met een miljoen euro van Wageningen UR en het NMP heeft Halbertsma tien modellen van Alterra en drie van het LEI getoetst. Uit een eerdere inventarisatie bleek dat de modellen wetenschappelijk actueel waren, maar er waren wel vraagtekens bij de theoretische onderbouwing, de wiskundige kwaliteit, en onderzoekers zorgen vaak niet voor een goede documentatie.
Halbertsma ontwikkelde daarop in samenwerking met de betrokken onderzoeker een uitgebreide checklist met concrete eisen aan bijvoorbeeld de theoretische onderbouwing in wetenschappelijke tijdschriften, de beschrijving van het model, de softwarekwaliteit, het onderhoud en beheer, enzovoorts. Dat PEARL nu voldoet aan de minimale kwaliteitseisen is volgens Halbertsma een eerste stap om de rest van de modellen en databestanden binnen Wageningen UR op orde te brengen. Met de miljoen euro wordt nu gewerkt aan dertien modellen van Alterra en het LEI, en zijn ook contacten met de kenniseenheid Plant.
Halbertsma pleit voor een structurele aanpak, want het zal niet eenvoudig zijn de kwaliteit van alle modellen binnen Wageningen UR te borgen. Gemiddeld kost het 40.000 euro om een model via het systeem van Halbertsma op een minimaal kwaliteitsniveau te krijgen. En Halbertsma schat dat alleen al Alterra zo'n vierhonderd modellen en databestanden heeft. 'En onderzoekers vinden het documenteren van een model ook saai', aldus Halbertsma. 'Het is veel leuker om een nieuwe versie te bouwen.'
Halbertsma is voorzichtig optimistisch. 'Het feit dat ik bij Alterra rondloop, is een teken dat er daar bij het hogere management support is', stelt hij. 'Maar nu moeten we het Wageningen UR-breed krijgen. Het hogere en middenmanagement moet het daar nu ook op het netvlies krijgen.' Dit management zal bijvoorbeeld moeten besluiten welke modellen wel en niet een kwaliteitsborging krijgen, maar ook moeten zorgen dat de veelal op projecten gerichte onderzoekers planmatig aan die borging kunnen werken. / MW

Re:ageer