Wetenschap - 20 september 2001

Kuisheid van de paardebloem zit op meerdere genen

Kuisheid van de paardebloem zit op meerdere genen

Op het oog verschillen ze niet van elkaar, maar in Nederland kom je twee soorten paardebloemen tegen: wellustige en kuise. Wellustige paardebloemen planten zich voort door seks. Kuise paardebloemen doen het, net als bacteri?n, gist en Taelons, zonder. Het verschil tussen beide soorten zit hem in meerdere genen, ontdekte promovendus ir. Peter van Baarlen.

Kuise paardebloemen hebben geen pollen nodig om zaadjes voort te brengen. Het embryo en de placenta, die bij planten 'endosperm' heet, ontwikkelen zich bij hen spontaan. Niet verwonderlijk zijn de pollen van de kuise paardebloem meestal van slechte kwaliteit. Toch zijn sommige nog goed genoeg om de wellustige variant te bevruchten. Van Baarlen onderzocht een groot aantal kruisingen.

"Het was eigenlijk een klassieke kruisingsstudie. Je had volledig seksuele en volledig aseksuele hybriden. En je had tussenvormen. Om precies te zijn: je had twee soorten tussenvormen. Dat was het verrassende." De ene tussenvorm had pollen nodig om een embryo te laten ontstaan, maar had geen pollen nodig om de placenta te laten ontwikkelen. Bij de andere tussenvorm was het andersom, en ontwikkelde het embryo zich zonder pollen, maar waren die wel nodig voor de groei van de placenta. "Daar kun je uit afleiden dat seksloze voortplanting op meerdere genen zit", zegt Van Baarlen.

Voor zaadveredelingsbedrijven is dat slecht nieuws. Die branche maakt veel hybride rassen voor verschillende gewassen door mannelijke en vrouwelijke planten met gewenste eigenschappen met elkaar te kruisen. Het nadeel van hybride rassen is dat je in hun nakomelingen meestal niet alle gewenste eigenschappen in ??n plant vindt. Hybride gewassen die zich ongeslachtelijk voortplanten, zouden een uitkomst zijn. De industrie hoopte dat je die zou kunnen maken door ??n nog te ontdekken kuisheidsgen toe te voegen aan het genoom van de hybriden. | W.K.

Re:ageer